BERN – İsviçre’de 2026 yazına damgasını vuran kuraklık, ülkedeki su kaynaklarının yönetimini ve olası kıtlık dönemlerine ne ölçüde hazırlıklı olunduğunu tartışmaya açtı.

Watson’ın haberine göre İsviçre’de göller, nehirler, akarsular ve önemli yeraltı suyu rezervleri prensip olarak kamuya ait sular olarak değerlendiriliyor. Bu kaynakların kullanımı konusunda egemenlik ve düzenleme yetkisi büyük ölçüde kantonlarda bulunuyor.

Kantonlar, yeraltı suyundan veya diğer kaynaklardan kimlerin, hangi amaçla ve ne miktarda su çekebileceğine ilişkin izin ve imtiyazları düzenliyor. Bazı yetkiler ise belediyelere devredilebiliyor.

İçme suyunun yüzde 80’i yeraltı ve kaynak sularından

İsviçre’de içme suyunun yaklaşık yüzde 80’i yeraltı suları ve kaynaklardan, kalan yüzde 20’si ise göl ve nehirlerden sağlanıyor.

Kaynakların yönetiminde kantonlar önemli rol oynarken, içme suyunun halka ulaştırılması çoğunlukla belediyelerin sorumluluğunda bulunuyor. Ülkede çoğunluğu kamuya ait yaklaşık 2 bin 500 su tedarik işletmesi faaliyet gösteriyor.

İsviçre genelindeki içme suyu şebekesinin uzunluğunun yaklaşık 97 bin kilometreye ulaştığı belirtiliyor. Ortalama su fiyatı ise bin litre için yaklaşık 2,30 frank seviyesinde.

Belediyelerin geçen yıl su altyapısına yaklaşık 1,7 milyar frank yatırım yaptığı aktarılıyor.

Toplam su tüketimine ilişkin ulusal veri yok

Tartışmanın dikkat çeken noktalarından biri ise İsviçre’nin toplam su tüketimine ilişkin kapsamlı ve standartlaştırılmış ulusal verilerin bulunmaması.

Federal düzeyde tüm kullanım alanlarını kapsayan bir istatistik tutulmadığı, kantonlar ve belediyelerdeki verilerin de farklı yöntemlerle kaydedilebildiği belirtiliyor.

Buna karşılık içme suyu üretimi konusunda tahminler mevcut. İsviçre Su, Gaz ve Isı Birliği’nin verilerine göre ülkede yıllık dağıtılan içme suyu miktarı 915 milyon metreküpün üzerinde.

Su azalırsa öncelik kimin olacak?

Kuraklığın beraberinde getirdiği en önemli sorulardan biri de su kaynaklarının kritik seviyeye gerilemesi durumunda hangi kullanımların önce sınırlandırılacağı.

İsviçre genelinde, örneğin hanelerin tarım veya sanayi karşısında otomatik olarak öncelikli olmasını öngören bağlayıcı ulusal bir öncelik sıralaması bulunmuyor. Kararlar kantonların kendi mevzuatları ve mevcut koşullar doğrultusunda veriliyor.

Federal Çevre Dairesi (BAFU), kantonlara kıtlık durumlarında hangi kullanımların önce sınırlandırılabileceğini önceden belirlemelerini tavsiye ediyor. Bahçe sulama ve özel yüzme havuzlarının doldurulması bu kapsamda değerlendirilebilecek alanlar arasında gösteriliyor.

Kantonlar arasında büyük farklılıklar var

Aralık 2025 itibarıyla 10 kantonun kapsamlı bir su stratejisinin bulunmadığı, yalnızca iki kantonda güncel ve kapsamlı bir stratejinin mevcut olduğu aktarılıyor. Diğer bazı kantonlarda ise çalışmaların veya güncellemelerin sürdüğü belirtiliyor.

Bu durum kantonların su yönetimine ilişkin hiçbir planının olmadığı anlamına gelmiyor. Birçok bölgede su tedarik planları mevcut ancak ülke genelinde ortak ve standart bir yaklaşım henüz bulunmuyor.

Bern kantonunda yaşanan son gelişmeler de tartışmayı güçlendirdi. Bazı çiftçilerin sulama amacıyla şebeke suyunu kullanmasına kısıtlama getirilirken aynı suyun başka amaçlarla kullanılabilmesi eleştirilere neden oldu. Kanton bu tür durumlara daha sistematik hazırlanabilmek amacıyla “2040 Su Stratejisi” üzerinde çalışıyor.

Federal Konsey 2027 sonuna kadar karar verecek

Federal yönetim de ulusal ölçekte daha koordineli bir su yönetimi sistemi üzerinde çalışıyor.

Amaç; kuraklık ve aşırı yağış dönemlerine daha iyi hazırlanmak, içme suyu kaynaklarını güvence altına almak, su ekosistemlerini korumak ve farklı sektörler arasındaki olası kullanım çatışmalarını erkenden belirlemek.

Çalışmalarda ayrıca hangi su verilerinin, kim tarafından ve hangi amaçlarla toplanacağı konusu ele alınıyor. Kantonların yanı sıra içme suyu ve enerji tedarikçileri de sürece dahil ediliyor.

Federal Konsey’in oluşturulacak strateji hakkında 2027 yılı sonuna kadar karar vermesi bekleniyor.

Uzmanlara göre gelecekteki sistemin en önemli unsurlarından biri, İsviçre’nin nerede ve ne zaman ne kadar suya sahip olduğunun ve bu suyun hangi sektörlerde kullanıldığının güvenilir verilerle ortaya konulması olacak. Tarım, hidroelektrik üretimi, doğanın korunması ve içme suyu ihtiyacı arasındaki dengenin kurulması ise giderek daha kritik hale geliyor.