ZÜRİH – Dünyanın önde gelen mobilite platformlarından Uber, 2026 yılı sonuna kadar Zürih’te sürücüsüz taksileri test etmeyi planlıyor. Uber CEO’su Dara Khosrowshahi, Reuters’a verdiği demeçte, Zürih’in Madrid, Hong Kong ve Houston ile birlikte pilot şehirler arasında yer aldığını açıkladı. Ancak Zürih’te bu planların hayata geçmesi, teknik yeterlilikten çok veri koruma alanındaki onaya bağlı.

Uber’in bu projede teknoloji ortakları, pazara göre değişmekle birlikte Waabi ve WeRide olarak belirtiliyor. Şirketin anlatısına göre otonom araçlar daha ucuz, daha güvenilir ve daha kolay ölçeklenebilir olacak. Uber açısından ise bu, ekonomik anlamda sürücü maliyetlerinin ortadan kalkmasıyla iş modelinin daha hızlı kârlılığa ulaşması anlamına geliyor.

Asıl Kapı Bekçisi: Veri Koruması

Zürih’te bir robotaksinin yola çıkabilmesi için Uber’in Veri Koruma Etki Değerlendirmesi (DSFA) hazırlaması ve bunu başarıyla geçmesi gerekiyor. İsviçre, 2025 yılında Karayolları Trafik Kanunu’nda yaptığı revizyon ve otomatik sürüşe ilişkin yeni yönetmelikle Seviye 4 araçların teknik olarak kullanımına izin vermiş olsa da, trafik mevzuatı veri koruma hukukunun üzerinde yer almıyor.

Robotaksi Neden Yüksek Riskli?

Bir robotaksi, sıradan bir araçtan çok daha fazlası olarak değerlendiriliyor. Bu araçlar;
• İç ve dış kameralar,
• LiDAR ve radar sensörleri,
• Sürekli konum ve güzergâh verileri (GPS),
• Yolculara ait potansiyel ses ve görüntü kayıtları
toplayabiliyor.

Bu kapsamlı veri işleme, İsviçre’de yenilenen Veri Koruma Yasası (DSG) çerçevesinde yüksek riskli veri işleme olarak kabul ediliyor. Bu nedenle Uber’in; hangi verilerin toplandığını, nasıl anonimleştirildiğini, kimlerin erişebildiğini ve ne kadar süreyle saklandığını ayrıntılı biçimde ortaya koyması şart. Sürecin denetimi ise Eidgenössischer Datenschutz- und Öffentlichkeitsbeauftragter (EDÖB) ve kantonal veri koruma makamları tarafından yapılacak.

Zürih Deneyimli, Ama Kolay Bir Süreç Değil

Zürih ve çevresi, otonom araç testlerine yabancı değil. Furttal’daki “iamo” projesi ya da Zürih Ulaşım İşletmeleri’nin (VBZ) denemeleri bugüne kadar daha çok araştırma ve pilot uygulama düzeyinde kaldı. Ancak küresel bir şirket olan Uber’in ticari amaçlı robotaksi hizmeti, düzenleyici açıdan çok daha kapsamlı bir incelemeyi gerektiriyor.

Uzmanlara göre Zürih, bu süreçte emsal bir şehir konumuna gelebilir. AB üyesi olmayan ancak katı veri koruma kurallarına sahip İsviçre’nin alacağı karar, Avrupa’daki diğer şehirler tarafından da yakından izlenecek. Bu nedenle Zürih’te verilecek onay ya da ret, Uber’in Avrupa’daki otonom mobilite planları için belirleyici olabilir.

Sonuç olarak, Uber’in Zürih’te sürücüsüz taksileri test etme hedefi teknik olarak mümkün görünse de, projenin kaderi büyük ölçüde veri koruma alanında verilecek karara bağlı olacak.