ZÜRİH – İsviçre televizyonu SRF’in siyasi tartışma programı Arena, bu hafta İran’daki savaş ve federal hükümetin tasarruf paketini ele aldı. Watson.ch’nin aktardığına göre programda özellikle stüdyodan yapılan bir konuşma dikkat çekti. “Özgür İran İsviçresi” oluşumunun kurucu ortaklarından Saghi Gholipour, İran halkının içinde bulunduğu durumu anlatarak “başlangıçtaki umut artık yerini korkuya bıraktı” dedi.

İran’da iletişim neredeyse tamamen kesildi

Gholipour programda İran’daki durum hakkında çarpıcı bilgiler paylaştı. Ülkede internet erişiminin büyük ölçüde kapalı olduğunu belirten Gholipour, İran’daki insanlarla iletişimin yalnızca VPN veya Starlink üzerinden sınırlı şekilde mümkün olduğunu söyledi.

İran halkının iki büyük tehdit arasında kaldığını ifade eden Gholipour, şu değerlendirmeyi yaptı:
• Bir yanda İsrail ve ABD saldırıları, bazı bölgelerde günün büyük bölümünde bombardıman yaşanıyor.
• Diğer yanda ise rejimin baskısı bulunuyor.

Gholipour’a göre İran’da devlet televizyonunda yapılan açıklamalarda saldırıları eleştiren kişilerin “yabancı ajan” olarak görülüp ölüm cezasıyla karşı karşıya kalabileceği dile getiriliyor.

“Daha fazla savaş istemiyoruz”

Programın moderatörü Sandro Brotz, İran’da rejimin devrilmesi için dış müdahale gerekip gerekmediğini sordu. Gholipour bu fikri açık şekilde reddetti.

“Daha fazla savaş ummuyorum,” diyen Gholipour, değişimin ülke içinden gelmesi gerektiğini savundu.

Ayrıca ABD eski Başkanı Donald Trump’ın İran konusunda çelişkili mesajlar verdiğini belirterek önce müzakere çağrısı yapılırken ardından İran’ın geleceği hakkında açıklamalar yapılmasının halka yardımcı olmadığını söyledi.

Gholipour’a göre İran’ın özgür olabilmesi için laik bir demokrasi kurulması ve herkesin eşit şekilde devletin parçası olabilmesi gerekiyor.

İsviçre’nin rolü tartışıldı

Programın ikinci bölümünde İsviçre’nin uluslararası rolü ve tarafsızlık politikası ele alındı.

Tartışmaya katılan isimler arasında:
• Benjamin Mühlemann (FDP Eş Başkanı)
• Sarah Wyss (SP Ulusal Konsey üyesi)
• Michael Götte (SVP Ulusal Konsey üyesi)
• Felix Wettstein (Yeşiller Ulusal Konsey üyesi)

yer aldı.

FDP’li Mühlemann, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının dikkatle incelenmesi gerektiğini söyledi. İsviçre için uluslararası hukukun hayati öneme sahip olduğunu vurgulayan Mühlemann, küçük bir ülke için bunun “bir tür hayat sigortası” olduğunu ifade etti.

“Ahlaki tarafsızlık diye bir şey yok”

Yeşiller Partisi’nden Felix Wettstein ise ABD ve İsrail’in askeri müdahalesini “yanlış ve yasa dışı” olarak nitelendirdi. Wettstein’a göre İsviçre askeri anlamda tarafsız kalmalı ancak değerler söz konusu olduğunda tarafsızlık mümkün değil.

“Ahlaki tarafsızlık diye bir şey yok,” diyen Wettstein, İsviçre’nin savaşan ülkelere silah tedarik etmemesi gerektiğini savundu.

SP’li Sarah Wyss da savaşın uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirtti ancak İran halkına nasıl yardımcı olunabileceğinin belirsiz olduğunu söyledi.

Tasarruf paketi de gündemdeydi

Programın son bölümünde federal hükümetin tasarruf paketi tartışıldı. Ulusal Konsey bu hafta pakette yeni değişiklikler yaparak tasarruf miktarını 3,1 milyar franktan 1,9 milyar franka düşürdü.

FDP ve SVP temsilcileri bütçe harcamalarının fazla arttığını savunurken, SP’li Wyss ise asıl sorunun ordunun finansmanı olduğunu ve tasarrufların eğitim veya uluslararası iş birliği gibi alanların zararına yapılmaması gerektiğini söyledi.

Federal çalışan maaşları da gündeme geldi

Programın sonunda federal çalışanların maaşları da tartışıldı. Federal Personel Dairesi’ne göre 2024 yılında federal yönetimde tam zamanlı bir çalışanın ortalama maaşı 131 bin frank seviyesinde.

SVP’li Michael Götte bu rakamı eleştirerek kendi belediyesinde bu seviyede maaş olmadığını söyledi. Götte, St. Gallen kantonundaki Tübach belediyesinde yüzde 50 görev karşılığında yaklaşık 99 bin frank brüt maaş aldığını belirtti.

Programda ayrıca tasarruf paketi konusunda ileride referandum ihtimalinin de gündeme gelebileceği ifade edildi.