Yurt dışında çalıştıkları süreleri borçlanarak Türkiye’den emekli olan vatandaşlar için yoklama belgesi uygulaması yeniden gündeme geldi. Uzmanlara göre Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), yurt dışında yaşayan bazı emeklilerin durumunu belirli aralıklarla kontrol etmek amacıyla yoklama belgesi talep edebiliyor. Belgenin süresi içinde verilmemesi halinde emekli maaşı geçici olarak durdurulabiliyor.

Avrupa’daki gurbetçileri yakından ilgilendiriyor

Uygulama özellikle 3201 sayılı kanun kapsamında yurt dışı borçlanması yaparak Türkiye’den emekli olanları kapsıyor. Bu yöntemle Almanya, Hollanda, Belçika, Fransa ve Avusturya gibi ülkelerde uzun yıllar çalışan çok sayıda kişi Türkiye’den emeklilik hakkı elde etmiş durumda.

Yurt dışı borçlanması sistemi sayesinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, yurt dışında geçen çalışma sürelerini Türkiye’deki emeklilik sistemine saydırabiliyor. Belirli bir prim ödeyen kişiler, bu süreleri Türkiye’de sigortalı çalışma süresi gibi değerlendirerek emekli maaşı alabiliyor.

SGK iki konuyu kontrol ediyor

SGK’nın talep ettiği yoklama belgesi ile özellikle iki durumun kontrol edildiği belirtiliyor:

- Emeklinin yurt dışında yeniden çalışıp çalışmadığı
- Bulunduğu ülkede sosyal yardım alıp almadığı

Bu iki durum bazı şartlarda Türkiye’den bağlanan emekli maaşını etkileyebildiği için SGK belirli dönemlerde emeklilerden belge isteyebiliyor.

Altı ay kuralı uygulanabiliyor

Uygulamaya göre yurt dışında altı aydan uzun süre kalan emeklilerin, bu sürenin ardından belirli bir süre içinde yoklama belgesi vermesi gerekebiliyor. Genellikle emeklilere belgeyi kuruma ulaştırmaları için üç aylık süre tanınıyor.

Belgenin süresinde verilmemesi halinde SGK’nın emekli maaşını tedbir amaçlı durdurma yetkisi bulunuyor.

Konsolosluklardan alınabiliyor

Yoklama belgesi çoğu durumda Türkiye Cumhuriyeti konsoloslukları aracılığıyla düzenlenebiliyor. Belge daha sonra SGK’ya gönderilerek emeklinin durumu resmi olarak doğrulanıyor.

Uzmanlar, yurt dışında yaşayan emeklilerin SGK’dan gelen bildirimleri dikkatle takip etmeleri ve istenen belgeleri zamanında teslim etmeleri gerektiğini vurguluyor.

Mini iş düzenlemesi

Özellikle Almanya’da yaygın olan düşük gelirli ek işler konusunda daha önce bazı belirsizlikler yaşanmıştı. 26 Haziran 2020’de yapılan düzenleme ile sigortalı sayılmayan bazı düşük gelirli çalışmaların emekli maaşı açısından sorun oluşturmadığı belirtilmişti.

Buna rağmen uzmanlar, yurt dışında yaşayan emeklilerin mevzuatı yakından takip etmelerinin önemine dikkat çekiyor.