ANKARA – Araç kiralama sektöründe köklü bir değişiklik için düğmeye basıldı. Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanmasına ilişkin kapsamlı düzenlemeler içeren “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı”nı hazırlayarak kamuoyunun ve sektör temsilcilerinin görüşüne sundu. Yeni düzenlemeyle birlikte, kiralama faaliyetleri sıkı kurallara bağlanacak, yetki belgesi zorunlu hale gelecek ve tüm süreçler Bakanlık tarafından kurulacak merkezi bir sistem üzerinden takip edilecek.

Bakanlıktan edinilen bilgilere göre, otomotiv sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa yapısının korunması ile tüketici memnuniyetinin artırılması hedefleniyor. Bu doğrultuda hazırlanan yönetmelik taslağıyla, kayıt dışılığın önlenmesi, hizmet kalitesinin yükseltilmesi ve tüketici mağduriyetlerinin ortadan kaldırılması amaçlanıyor. Taslak, özellikle bireysel tüketicilere yönelik kısa ve orta vadeli araç kiralamalarını kapsarken, işletmelere yapılan uzun süreli kiralamalar kapsam dışında bırakılıyor.

Yetki Belgesi Zorunlu Olacak, Merkezî Bilgi Sistemi Kurulacak

Taslağa göre, ticari amaçla araç kiralayan tüm işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu olacak. Bu belgeyi alabilmek için işletmelerin bir meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefi olması ve faaliyet gösterilen iş yerinin konut ya da başka bir ticari amaçla kullanılmaması gerekecek.

Ayrıca, kiralama faaliyetlerinden sorumlu kişilerin en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 belgesine sahip olması şart koşulacak.

Tüm kiralama faaliyetleri ile kiralanan taşıtların takip ve denetimi için Ticaret Bakanlığı bünyesinde “Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi” kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ve sektöre ilişkin tüm belgelendirme işlemleri bu sistem üzerinden yürütülecek.

Araçlara Yaş, Kilometre ve Çevre Standartları Geliyor

Tüketici güvenliğini artırmak ve hizmet kalitesini yükseltmek amacıyla kiraya verilecek araçlara yaş, kilometre ve çevresel kriterler getiriliyor. Buna göre klasik araçlar hariç olmak üzere, 100 bin kilometrenin üzerindeki veya 5 yaşından büyük taşıtlar kiraya verilemeyecek.

Kiralama işletmelerinin kendilerine ait en az 5 araç olmak üzere toplamda en az 10 taşıta sahip olması gerekecek. Büyükşehirlerde faaliyet gösteren firmalar için ise, biri Türkiye’de üretilmiş olmak kaydıyla, filolarında en az 2 hibrit veya elektrikli araç bulundurma zorunluluğu getirilecek. Böylece çevre dostu ulaşım teşvik edilirken, yerli üretim de desteklenecek.

Depozito ve İptal Kuralları Netleşiyor

Taslak yönetmelik, tüketicilerin en çok şikâyet ettiği konuların başında gelen depozito uygulamalarını da ayrıntılı şekilde düzenliyor. Buna göre,
• 1–6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük,
• 7–30 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli kadar depozito alınabilecek.

Araç, kiracı tarafından iade edildikten sonra 7 gün içinde depozitonun iade edilmesi zorunlu olacak. Depozitodan hangi durumlarda kesinti yapılabileceği de yönetmelikle açıkça belirlenecek.

Ön ödemeli rezervasyonlarda ise tüketicilere, teslim saatinden 24 saat öncesine kadar, hiçbir gerekçe göstermeden ve kesinti olmaksızın rezervasyonu iptal etme hakkı tanınacak. Olağan kullanım sonucu oluşan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyecek, bu gerekçeyle depozitodan kesinti yapılamayacak.

Bakımı Yapılmayan Araç Kiraya Verilemeyecek

Yeni düzenlemeyle birlikte, periyodik bakımları zamanında yaptırılmayan araçların kiraya verilmesi yasaklanacak. Mevsim şartlarının gerektirdiği dönemlerde, kiracının talep etmesi halinde işletmelerin kış lastiği sağlama zorunluluğu olacak.

Kasko ve sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek; kiracının sigorta veya kaskodan yararlanması ek bir ücrete ya da şarta bağlanamayacak. Hasar ve arıza durumlarında kiracının her an ulaşabileceği bir iletişim altyapısı oluşturulması da işletmeler için zorunlu hale gelecek.

Mahkeme kararı olmaksızın, işletmelerin kiracıdan “değer kaybı” adı altında ücret talep etmesi engellenecek. Böylece keyfi uygulamaların önüne geçilmesi hedefleniyor. Kiracının talebi halinde bebek koltuğu, navigasyon cihazı ve HGS gibi donanımların da bedelsiz sağlanması gerekecek.

Yetkisiz Firmalara Dijital Platform Engeli

İlan siteleri ve çevrim içi platformlar, araç kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin bu platformlarda ilan vermesine izin verilmeyecek.

Sektörün yeni düzenlemelere uyum sağlayabilmesi amacıyla, mevcut işletmelere 1 Ocak 2027’ye kadar yetki belgesi alma süresi tanınacak.

Düzenlemeye ilişkin bilgiler, Anadolu Ajansı’nın aktardığı resmi açıklamalara dayanıyor.