BERN – İsviçre’de sağlık sigortalarının, hasta yakınlarının yaptığı bakım hizmetlerini ücretlendirmesi giderek büyüyen bir tartışmaya dönüştü. Tages-Anzeiger gazetesinin haberine göre, mevcut sistem kapsamında bir eşin partnerinin tırnaklarını kesmesi gibi basit günlük bakım işlemleri dahi belirli şartlar altında ücretlendirilebiliyor.

Bu uygulamanın temelinde, 2019 yılında İsviçre Federal Mahkemesi tarafından alınan karar bulunuyor. Söz konusu karara göre, hasta yakınları bir şirket aracılığıyla resmi olarak istihdam edilirse, yaptıkları bakım hizmetleri sağlık sigortaları tarafından ödenmek zorunda. Bu kapsamda yıkama, giydirme, yemek yedirme gibi temel ihtiyaçların yanı sıra bazı psikososyal destek faaliyetleri de ödeme kapsamına girebiliyor.

Sektörde patlama: Milyonlarca franklık büyüme

Bu sistem, kısa sürede yeni bir ekonomik sektörün doğmasına yol açtı. Haberde özellikle Pflegewegweiser şirketine dikkat çekiliyor. Şirket, 2023 yılında yaklaşık 1 milyon frank ciro yaparken, 2024’te 18,6 milyon franka ulaştı. 2025 yılı için yapılan hesaplamalara göre ise cironun yaklaşık 48 milyon franka çıktığı belirtiliyor. Bu, sadece bir yıl içinde yüzde 150’nin üzerinde büyüme anlamına geliyor.

Genel olarak İsviçre’de akraba bakımı sektörünün toplam hacmi ise 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 140 milyon frank olarak hesaplanıyor.

Paranın yarısı şirkete gidiyor

Sistemin en çok eleştirilen yönlerinden biri ise ödeme dağılımı. Sağlık sigortaları ve belediyeler tarafından saatlik toplam 65 ila 80 frank arasında ödeme yapılırken, bakım hizmetini fiilen üstlenen aile bireylerine bunun yalnızca 37.90 frankı veriliyor. Kalan kısmı ise şirket tarafından alınarak yönetim, organizasyon ve danışmanlık hizmetleri adı altında tutuluyor.

Şirketler bu durumu “idari ve eğitim desteği sağlıyoruz” diyerek savunurken, eleştirmenler bunun aşırı kâr marjı yarattığını belirtiyor.

12 milyar franklık risk

Uzmanlara göre sistem kontrolsüz büyürse sağlık sistemi için ciddi bir maliyet riski doğabilir. İsviçre’de yaklaşık 600 bin kişinin yakınlarına ücretsiz bakım sağladığı belirtiliyor. Eğer bu kişilerin tamamı sistemden yararlanmak isterse, sağlık sigortalarına yıllık maliyetin 12 milyar franka ulaşabileceği ve bunun da primlerde yüzde 30’a varan artışa yol açabileceği ifade ediliyor.

“Sınır aşıldı” eleştirisi

Sağlık ekonomisi uzmanları, özellikle basit günlük işlerin ücretlendirilmesini sert şekilde eleştiriyor. Uzman Felix Schneuwly’ye göre, bir kişinin eşinin tırnaklarını kesmesi ya da depresyondaki partneriyle yürüyüşe çıkmasının ücretlendirilmesi sistemin amacını aşmış durumda.

Buna karşılık bazı uzmanlar, doğru sınırlar çizildiği takdirde evde bakımın huzurevlerine olan ihtiyacı azaltarak toplam maliyetleri düşürebileceğini savunuyor.

Sigorta şirketleri geri çekiliyor

Sistemdeki hızlı büyüme ve tartışmalar sonrası büyük sigorta şirketlerinden CSS geri adım attı ve Pflegewegweiser’daki yatırımını sonlandırdı. Şirket, mevcut gelişmelerin “başlangıçtaki hedeflerle artık örtüşmediğini” açıkladı.

Ayrıca Zürih kantonu da müdahale ederek, aile bireylerine yapılan ödemelerin düşürülmesi yönünde adım attı. Federal düzeyde ise hangi bakım hizmetlerinin gerçekten ücretlendirilmesi gerektiğine dair yeni düzenlemeler gündemde.

İsviçre’de akraba bakımı sistemi, bir yandan sosyal destek mekanizması olarak görülürken diğer yandan hızla büyüyen bir “iş modeline” dönüşmüş durumda. Tartışmanın merkezinde ise şu soru yer alıyor:
Bakım desteği mi sağlanıyor, yoksa sistem suistimal mi ediliyor?