ZÜRİH – İsviçre’de küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) yabancı yatırımcılara satılması son yıllarda hızla artıyor. İsviçre basınında yer alan bilgilere göre, özellikle küresel ekonomik belirsizlik dönemlerinde İsviçre şirketleri yabancı yatırımcılar için daha cazip hale geliyor. Konu, Aargauer Zeitung’un haberine göre son yıllarda hem ekonomik hem de siyasi tartışmaların odağında yer alıyor.

Bunun çarpıcı örneklerinden biri, daha önce Bern kantonundaki Huttwil’den Luzern kantonundaki Zell’e taşınan Afag adlı sanayi şirketi oldu. Şirket 2023 yılında bir Amerikan yatırımcıya satıldı. Ancak yeni sahip, İsviçre’deki maaş ve sabit maliyetlerin çok yüksek olduğu gerekçesiyle kısa süre sonra radikal kararlar aldı. O dönemde şirkette çalışan 120 kişinin 90’ı işten çıkarıldı, aralarında stajyerlerin de bulunduğu çalışanlar işlerini kaybetti.

Çalışanların haklarını temsil eden Angestellte Schweiz kuruluşu, son yıllarda buna benzer birçok devralma vakasıyla karşılaştıklarını belirtiyor. Kurum sözcüsü Laure Fasel’e göre, özellikle aynı ürünleri üreten farklı tesislerin bulunduğu uluslararası şirketlerde, İsviçre’deki üretim merkezleri çoğu zaman yüksek maliyetli bir faktör olarak görülüyor ve bu nedenle üretim başka ülkelere kaydırılabiliyor.

Satışlarda rekor artış

Danışmanlık şirketi Deloitte’un yayımladığı bir araştırmaya göre, yabancı yatırımcıların İsviçre şirketlerini satın alma işlemleri geçen yıl yüzde 65 artarak 104’e yükseldi. Toplamda ise 2025 yılında 157 şirket devri gerçekleşti.

Araştırmanın ortak yazarlarından Kristina Faddoul, Aargauer Zeitung’a yaptığı açıklamada, küresel yatırımcıların belirsizlik ortamında özellikle istikrar, yenilik gücü ve ekonomik dayanıklılık aradığını ve İsviçre’nin bu özellikleri taşıdığını belirtti.

İsviçre Avrupa için test pazarı

İsviçre Ticaret Birliği (SGV) de yabancı yatırımcıların İsviçre’ye ilgisinin nedenlerinden birinin ülkenin Avrupa’nın merkezinde yer alması olduğunu belirtiyor. SGV ekonomi politikaları sorumlusu Patrick Dümmler’e göre birçok yatırımcı İsviçre’yi Avrupa pazarına giriş için ideal bir merkez olarak görüyor.

“İsviçre şirketleri satılıyor” tartışması

2017 yılında Basel merkezli kimya devi Syngenta’nın Çinli ChemChina tarafından satın alınması, ülkede “İsviçre şirketleri elden mi çıkarılıyor?” tartışmasını başlatmıştı.

Bu tartışmaların ardından İsviçre Parlamentosu Aralık 2025’te yabancı yatırımların kontrol edilmesine yönelik bir yasa kabul etti. 2027 yılında yürürlüğe girmesi beklenen yasa, özellikle kritik sektörlerde faaliyet gösteren İsviçre şirketlerinin devlet destekli yabancı yatırımcılar tarafından satın alınmasını daha sıkı incelemeye tabi tutacak.

İsviçre şirketleri de yurt dışında yatırım yapıyor

Uzmanlara göre İsviçre şirketlerinin yabancılar tarafından satın alınması tek yönlü bir süreç değil. İsviçreli firmalar da son yıllarda yurt dışında giderek daha fazla yatırım yapıyor.

Ayrıca birçok şirket sahibi, özellikle “baby boomer” kuşağına ait girişimciler, emeklilik dönemine yaklaşırken şirketleri için bir devralma veya halef çözümü arıyor. Bu da satışların artmasının önemli nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.

Uzmanlara göre bu ekonomik dinamikler nedeniyle İsviçre’de KOBİ satışlarının önümüzdeki yıllarda daha da artması bekleniyor.