BERN - İsviçre’de COVID-19 salgını sırasında ekonomik sıkıntı yaşayan işletmeleri desteklemek amacıyla dağıtılan kısa çalışma ödeneklerine ilişkin kapsamlı denetimler sona erdi. SECO’nun yürüttüğü incelemelerde, kamu kaynaklarının usulsüz kullanıldığı 171 vaka tespit edildi. Bu vakaların tamamında ilgili kanton savcılıklarına suç duyurusunda bulunuldu.

Pandemi döneminde işten çıkarmaların önüne geçmek ve işletmeleri ayakta tutmak amacıyla şirketlere 16 milyar franktan fazla kısa çalışma desteği sağlandı. Ancak olağanüstü koşullarda ödemelerin hızlı ve kolay yapılması, bazı işletmelerin bu sistemi kötüye kullanmasına zemin hazırladı.

243,53 milyon frankın iadesi istendi

SECO, bugüne kadar 7 bin 200’den fazla işletmeyi denetledi. Kurumun 2 Ekim 2026 tarihli verilerine göre, usulsüz alındığı belirlenen 243,53 milyon frankın geri ödenmesi talep edildi.

Denetimlerde görev alan dış denetim şirketlerine bugüne kadar 31,36 milyon frank ödendi. SECO, harcanan her bir frank karşılığında yaklaşık 8 franklık geri ödeme talep edildiğini belirtiyor. Ancak bu hesaplamaya kurumun kendi personel ve idari giderleri dahil değil.

Geri ödeme talep edilmesi, paranın tamamının tahsil edildiği anlamına gelmiyor. İşsizlik sigortası kasalarının kendi incelemeleri sonucunda talep ettiği tutarlar da hesaba katıldığında, toplam geri ödeme talepleri yaklaşık 680 milyon franka ulaşıyor. Aralık 2025 sonunda bunun 133,7 milyon franklık bölümü hâlâ tahsil edilememişti.

Bazı şirketler kasıtlı olarak usulsüzlük yaptı

SECO yetkilileri, her usulsüzlüğün kasıtlı dolandırıcılık anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Yaklaşık 1.200 işletmede yapılan incelemelerde, şirketlerin istemeden hata yaptığı sonucuna varıldı. Pandemi sırasında değişen kurallar ve karmaşık başvuru süreçleri, bu hataların nedenleri arasında gösterildi.

Buna karşılık 171 işletmeye ilişkin incelemelerde açık kötüye kullanım bulguları elde edildi ve savcılıklara suç duyurusu yapıldı.

Dikkat çeken vakalardan biri, Bern’deki bir Ferrari bayisi oldu. Kısa çalışma desteği alan işletmede bazı çalışanların çalışmadıklarını bildirdikleri dönemlerde fiilen çalıştıklarına ilişkin bulgulara ulaşıldı. İşletme, geri ödeme kararına karşı hukuki mücadele yürüttü. Ceza soruşturması ise devam ediyor.

Soruşturmalar yıllarca sürebilir

SECO’nun denetimleri sona ermiş olsa da adli süreçler devam ediyor. Yetkililer, dolandırıcılık suçunun kanıtlanabilmesi için yalnızca haksız ödeme alındığının değil, bunun kasıtlı yapıldığının da ortaya konulması gerektiğini belirtiyor.

Bu nedenle bazı dosyaların sonuçlanması uzun zaman alabilir. Şüpheli şirketlerin bir bölümünün iflas etmiş olması da paranın tahsil edilmesini zorlaştırıyor. İşsizlik sigortası sistemi, tahsil edilemeyen 25,8 milyon frankı 2025 sonu itibarıyla zarar olarak kaydetti.

SECO, pandemi döneminden çıkarılan dersler doğrultusunda gelecekte benzer krizlerde denetimlerin daha hızlı ve etkili yürütülebilmesi için hazırlıklarını sürdürüyor.

Kaynak: Blick ve İsviçre Ekonomi İşleri Devlet Sekreterliği (SECO)