BERN – İsviçre’nin Covid-19 aşıları için ne kadar ödeme yaptığı sorusu yıllardır kamuoyunda tartışma konusuydu. Şimdi ise Federal İdare Mahkemesi (Bundesverwaltungsgericht), Federal Sağlık Ofisi’nin (BAG) aşı tedarik sözleşmelerini açıklaması gerektiğine karar verdi.

İsviçre Radyo Televizyonu SRF’nin haberine göre, mahkeme pandemi döneminde Moderna ve Novavax ile imzalanan sözleşmelerin büyük ölçüde kamuya açık hale getirilmesine hükmetti. Karara göre yalnızca bazı kişisel veriler gizlenebilecek.

“İsviçre kazıklandı mı?” sorusu

Henüz aşılar onaylanmadan, 2020 yazında İsviçre milyonlarca doz için ön sipariş vermişti. O dönemde dünya genelinde büyük bir “aşı yarışı” yaşanıyordu ve fiyatların yüksek olduğu tahmin ediliyordu. Ancak bugüne kadar İsviçre’nin doz başına ne kadar ödediği kamuoyuna açıklanmadı.

“Beobachter” dergisi gazetecisi Otto Hostettler, o dönemde sözleşmelerin incelenmesini talep etmiş ve “İsviçre iyi mi pazarlık yaptı, yoksa fazla mı ödedi?” sorusunu gündeme getirmişti. Hostettler, aradan altı yıl geçmesine rağmen fiyatların hâlâ gizli tutulmasını “anlaşılmaz” olarak nitelendirdi.

BAG: “Müzakere gücümüz zarar görebilir”

Federal Sağlık Ofisi ise şimdiye kadar sözleşme detaylarını açıklamama gerekçesi olarak, gelecekteki olası salgınlarda İsviçre’nin müzakere pozisyonunun zayıflayabileceğini savunuyordu. Kuruma göre fiyat ve teslimat şartlarının açıklanması, ilerideki tedarik süreçlerini olumsuz etkileyebilirdi.

Ancak mahkeme bu savunmayı yeterli bulmadı. Kararda, pandeminin sona erdiği ve gelecekteki müzakerelerin tamamen farklı koşullarda gerçekleşeceği vurgulandı. Eski fiyatların ve sözleşme şartlarının bugünkü veya gelecekteki pazarlıklara doğrudan referans oluşturmayacağı belirtildi.

Son söz Federal Mahkeme’nin olabilir

Mahkeme kararıyla birlikte BAG’ın sözleşmeleri büyük ölçüde açıklaması gerekiyor. Ancak karar henüz kesinleşmiş değil. BAG yaptığı açıklamada, kararı analiz edeceklerini ve ardından nasıl bir yol izleneceğine karar vereceklerini bildirdi.

Dosyanın Federal Mahkeme’ye taşınması halinde süreç aylarca uzayabilir. Buna rağmen şeffaflık savunucuları, nihai kararın da açıklama yönünde olacağı görüşünde.

Kararın kesinleşmesi halinde, İsviçre’nin küresel aşı yarışında Moderna ve Novavax için ödediği gerçek bedel ilk kez kamuoyuyla paylaşılmış olacak.