ZÜRİH – İklim değişikliğinin etkileri İsviçre Alpleri’nde yalnızca buzulların erimesiyle sınırlı kalmıyor. Dağların iç kesimlerinde binlerce yıldır donmuş halde bulunan permafrost da hızla ısınıyor.

Tages-Anzeiger gazetesinin haberine⁠ göre, 2026 yazında gerçekleştirilen ölçümlerde İsviçre Alpleri’ndeki permafrost sıcaklıklarında şimdiye kadarki en yüksek değerler kaydedildi.

Uzmanlar, dağların içindeki donmuş zeminin çözülmesinin kaya kütlelerini gevşettiğini ve Alpler genelinde büyük kaya düşmelerinin artmasına yol açtığını belirtiyor.

On yılda yaklaşık bir derecelik artış

Lozan Üniversitesinde görev yapan permafrost uzmanı Christophe Lambiel ve öğrencileri, 14 Eylül’de Valais kantonundaki 3 bin 329 metre yüksekliğe sahip Mont Fort’ta ölçümler gerçekleştirdi.

Dağın 20 metre derinliğindeki sıcaklığın 11 yıl önce eksi 2,1 derece olduğu, bugün ise eksi 1,3 dereceye yükseldiği belirlendi. Böylece yaklaşık 10 yıl içerisinde bir dereceye yakın sıcaklık artışı kaydedildi.

Zemin hâlâ donmuş durumda olsa da uzmanlar, mevcut ısınmanın devam etmesi halinde sıcaklığın sıfır dereceye ulaşabileceği uyarısında bulunuyor.

Daha alçakta, 2 bin 650 metre yükseklikte yapılan ölçümlerde ise artışın daha hızlı gerçekleştiği görüldü. Dört metre derinlikteki sıcaklık bir yıl içerisinde bir derece yükselirken beş metre derinlikte ilk kez sıfır derecenin üzerine çıktı. Bu noktada 2008’de başlayan ölçümlerden bu yana böyle bir sıcaklık kaydedilmemişti.

Permafrost nedir?

Permafrost, en az iki yıl boyunca kesintisiz olarak sıfır derecenin altında kalan toprak, kaya ve tortul tabakaları ifade ediyor. Yüksek dağlardaki permafrost bazı bölgelerde binlerce yıldır donmuş halde bulunuyor.

Kaya çatlaklarının içerisindeki buz, doğal bir çimento gibi hareket ederek dağ yamaçlarını ve kaya bloklarını bir arada tutuyor. Buzun çözülmesiyle çatlaklara su giriyor, kaya kütleleri gevşiyor ve dağ yamaçlarının dengesi bozuluyor.

Bu süreç küçük taş düşmelerinin yanı sıra yüzlerce veya binlerce metreküp kayanın kopmasına neden olabiliyor.

Mont Blanc bölgesinde yaklaşık 400 kaya çökmesi

Fransa, İsviçre ve İtalya sınırlarında bulunan Mont Blanc sıradağlarında kaya kopmalarını yaklaşık 20 yıldır takip eden bilim insanı ve dağcı Ludovic Ravanel, 2026 yazında benzeri görülmemiş bir hareketlilik yaşandığını belirtti.

Bölgede yıl sonuna kadar yaklaşık 400 büyük kaya çökmesi kaydedilmesi bekleniyor. Birkaç yıl öncesine kadar bu sayı yılda yaklaşık 100 seviyesindeydi. Daha önceki rekor ise yaklaşık 300 olayla 2022 yılında kaydedilmişti.

Bilimsel sınıflandırmada 100 metreküpten fazla kayanın kopması büyük kaya çökmesi olarak değerlendiriliyor. Bu miktar, büyük bir ağır yük aracının taşıyabileceği hacme karşılık geliyor.

Tehlike sonbahar ve kış aylarında da devam edecek

Uzmanlar, yaz sıcaklıklarının etkisinin yalnızca sıcak havaların yaşandığı dönemde ortaya çıkmadığına dikkat çekiyor.

Yüzeydeki sıcaklığın yaklaşık 10 metre derinliğe ulaşması ortalama altı ay sürebiliyor. Bu nedenle dağların iç kesimlerindeki ısınmanın sonbahar ve kış aylarında da devam edebileceği belirtiliyor.

Araştırmacılar, en büyük kaya kopmalarından bazılarının önümüzdeki sonbahar ve kış döneminde meydana gelebileceği uyarısında bulunuyor.

Eiger ve Matterhorn’un buz tabakaları kayboluyor

2026 yazının dikkat çeken bir başka sonucu da Eiger, Matterhorn ve Mont Blanc çevresindeki dağ duvarlarının giderek daha koyu görünmesi oldu.

Daha önce yıl boyunca buzla kaplı kalan bazı kaya yüzeyleri, aşırı sıcaklıklar nedeniyle buz tabakalarını kaybetti. Eiger’in kuzey yüzünün ağustos ayında neredeyse tamamen buzdan arındığı gözlendi.

Mont Blanc du Tacul’da bulunan ve yaklaşık 6 bin 250 yıllık olduğu belirlenen buz tabakasının da tamamen ortadan kalktığı bildirildi. Bu buzdan geriye yalnızca Chambéry Üniversitesinde dondurularak korunan bir numune kaldı.

Dağcılar için risk büyüyor

Permafrostun çözülmesi özellikle dağcılar ve yüksek rakımlarda çalışan kişiler için ciddi tehlike oluşturuyor. Mont Blanc bölgesinde 2026 yılında dört farklı kaya düşmesi olayında en az altı kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.

Bazı geleneksel tırmanış güzergâhları, kaya düşmeleri ve zeminin kararsız hale gelmesi nedeniyle kullanılamaz duruma geldi. Uzmanlar, buz tabakalarının ortadan kalkmasının ardından bazı kaya yüzeylerinin bir tırmanış rotası olarak güvenliğini tamamen kaybedebileceğini belirtiyor.

Bilim insanlarına göre 2026 yazı, Alpler’deki permafrostun çözülmesi açısından kritik bir dönüm noktası oldu. Dağların yapısındaki değişimin ilerleyen yıllarda yerleşim bölgeleri, ulaşım altyapısı ve dağ turizmi açısından da yeni riskler oluşturabileceği değerlendiriliyor.