İSTANBUL (AA) – Allianz Teknoloji Merkezi (AZT), modern otomobillerde giderek yaygınlaşan dokunmatik ekranların sürüş güvenliğine etkilerini araştırdı.

34 binden fazla kaza vakasının analiz edildiği kapsamlı araştırmanın sonuçları, Allianz’ın 14. Motor Day etkinliğinde açıklandı. Bulgular, “SWIPE. TAP. CRASH. Driver Distraction in the Digital Car” başlıklı raporda yayımlandı.

Allianz’ın açıklamasına göre sürücü dikkatinin dağılması, trafik kazalarının yaklaşık üçte birinde doğrudan veya dolaylı bir etken olarak rol oynuyor.

Araştırmada gerçek araçlarda göz izleme testleri, Münih Teknik Üniversitesi ile yürütülen sürüş simülatörü çalışması, kritik trafik durumlarına yönelik bilişsel modelleme, uluslararası sürücü anketi ve daha önce yayımlanmış 80’den fazla bilimsel çalışma değerlendirildi.

Aynı işlem üç saniye daha uzun sürebiliyor

Araştırma, araç içi dokunmatik ekranların tasarımının sürücünün gözünü yoldan ayırdığı süre üzerinde doğrudan etkili olduğunu gösterdi.

Aynı işlemin tamamlanması sırasında gereken görsel dikkat süresi, kullanılan araç içi arayüze bağlı olarak yüzde 25’e kadar değişebiliyor. Bazı araçlar arasındaki fark yaklaşık üç saniyeye ulaşıyor.

Saatte 50 kilometre hızla ilerleyen bir otomobil, üç saniyede 40 metreden fazla yol kat ediyor. Bu sürede sürücünün gözünün yolda olmaması, tehlikenin fark edilmesi ve zamanında fren yapılması açısından ciddi risk oluşturuyor.

İncelenen bilimsel çalışmalar da sürücünün gözünü iki saniyeden daha uzun süre yoldan ayırmasının kaza veya kazadan kıl payı kurtulma ihtimalini belirgin şekilde artırdığını ortaya koydu.

Araştırmacılar, sorunun yalnızca dokunmatik ekranların varlığından değil, sık kullanılan ve güvenlik açısından önemli işlevlerin karmaşık menülerin içine yerleştirilmesinden kaynaklandığını belirtti.

Çarpışma riski üç katına çıktı

Allianz, bilişsel modelleme şirketi CogniBIT ile birlikte gerçek sürüş sırasında elde edilen göz izleme verilerine dayalı bir sürücü modeli geliştirdi. Bu model kullanılarak dört farklı kritik trafik senaryosu simüle edildi.

Otoyolda öndeki aracın aniden fren yaptığı senaryoda, dikkatli sürücülerin yüzde 18,2’si çarpışırken dikkati dağılmış sürücülerde bu oran yüzde 54,3’e yükseldi.

Başka bir ifadeyle, dikkat dağınıklığı söz konusu olduğunda çarpışma riski yaklaşık üç katına çıktı.

Yola aniden bir çocuğun çıktığı senaryoda ise dikkatli sürücülerde yüzde 3,9 olan çarpışma oranı, dikkati dağılan sürücülerde yüzde 11,2’ye ulaştı.

Bu senaryodaki çarpışmaların yüzde 39’unda dikkati dağılmış sürücülerin yola çıkan çocuğa karşı hiçbir tepki vermediği belirlendi.

Kırsal yoldaki simülasyonda dikkati dağılan sürücüler, denemelerin yüzde 5,4’ünde karşı şeride geçti. Dikkatli sürücülerde ve kandaki alkol seviyesi binde 0,8 olarak modellenen sürücülerde ise aynı durum görülmedi.

Dört simülasyonun tamamında dikkati dağılmış sürücülerin, kandaki alkol oranı binde 0,8 olarak modellenen sürücülerden daha kötü performans gösterdiği tespit edildi.

Sürücülerin yüzde 65’i fiziksel düğme istiyor

Allianz’ın Avustralya, Avusturya, Brezilya, Fransa, Almanya, İtalya, İspanya, İsviçre ve Birleşik Krallık’ta gerçekleştirdiği tüketici araştırması, sürücülerin araç içi ekranlara ilişkin endişelerini de ortaya koydu.

Katılımcıların yüzde 79’u, araç içi teknolojilerin son yıllarda sürücülerin dikkatinin daha fazla dağılmasına neden olduğunu düşünüyor.

Sürücülerin yüzde 53’ü dikkat dağınıklığı riskini yüksek veya çok yüksek olarak değerlendiriyor.

Son üç yılda bir kazaya karışan ve kazadan tamamen ya da kısmen sorumlu olduğunu belirten kişilerin yüzde 73’ü, dikkat dağınıklığının kazada kesinlikle veya muhtemelen rol oynadığını ifade etti.

Katılımcıların yüzde 65’i, güvenlik açısından önemli işlevleri dokunmatik ekran menüleri yerine fiziksel düğme ve kumandalarla kullanmak istediğini belirtti. Bu oran 18-25 yaş grubunda yüzde 72’ye kadar yükseldi.

Sürücülerin yüzde 86’sı ise dikkat dağınıklığının azaltılmasında temel sorumluluğun sürücünün kendisinde olduğunu düşünüyor.

Kritik işlevler kolay ulaşılabilir olmalı

Allianz, cam silecekleri, sinyal lambaları, kısa ve uzun farlar, dörtlü ikaz lambaları, buz çözücü ve cam buğu giderme gibi güvenlik açısından önemli işlevlerin hızlı ve sezgisel biçimde kullanılabilmesi gerektiğini belirtti.

Bu işlevlerin fiziksel düğmelerle veya dokunmatik ekranda sürekli görünen ve kolay ulaşılabilen özel alanlarla kontrol edilmesi önerildi.

Karmaşık listeler, küçük dokunma alanları, gecikmeli çalışan ekranlar ve önemli işlevlerin birden fazla menünün arkasında bulunması, sürücünün gözünü yoldan ayırdığı süreyi artıran başlıca unsurlar arasında gösterildi.

“Otomobil bir akıllı telefon değildir”

Allianz SE Yönetim Kurulu Üyesi Klaus Peter Röhler, bir otomobilde aynı işlemi gerçekleştirmenin başka bir araca kıyasla yüzde 25 daha az görsel dikkat gerektirebildiğini belirtti.

Dikkat dağınıklığının yalnızca sürücü davranışlarından kaynaklanmadığını, araç tasarımının da önemli rol oynadığını vurgulayan Röhler, şu ifadeleri kullandı:

“Otomobil bir akıllı telefon değildir. Güvenliğin söz konusu olduğu durumlarda tasarımın önüne işlevsellik geçmelidir.”

Bilimsel bulgular tasarıma yansıtılmalı

Allianz Teknoloji Merkezi Genel Müdürü Christian Sahr da araç içi arayüzlerin sürüş güvenliği dikkate alınarak geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Sahr, “Hangi işlevlerin fiziksel düğmelerle, hangilerinin dokunmatik ekran üzerinden yönetilmesi gerektiği konusunda net önerilere ihtiyacımız var. İnsan-makine etkileşimi alanındaki bilimsel bulgular, sürücülerin dikkatini mümkün olduğunca az dağıtan arayüzler tasarlamak için sistematik biçimde uygulanmalı.” değerlendirmesinde bulundu.

Allianz, araç üreticilerinden kokpitleri gerçek sürüş koşullarını dikkate alarak tasarlamalarını, düzenleyici kurumlardan dikkat dağınıklığını sistematik biçimde ele almalarını, sürücülerden ise araç içi teknolojileri kullanırken dikkatlerini yola vermelerini istedi.