BERN – İsviçre’de Aralık 2026’dan itibaren ödenmeye başlanacak 13. AHV emekli maaşının nasıl finanse edileceğine ilişkin tartışmalar sürüyor.

Watson’da yayımlanan değerlendirmeye göre⁠, parlamentoda varılan uzlaşma kapsamında maaş kesintilerinin artırılması yerine Katma Değer Vergisi’nde kalıcı ve sınırlı bir artış yapılması öneriliyor.

İsviçre halkı, söz konusu düzenleme hakkında 29 Kasım 2026 tarihinde sandık başına gidecek.

KDV yüzde 8,5’e yükselecek

Teklifin kabul edilmesi halinde standart KDV oranı, 1 Ocak 2028’den itibaren yüzde 8,1’den yüzde 8,5’e çıkarılacak.

Otel ve konaklama hizmetlerinde uygulanan özel KDV oranı 0,2 puan artırılırken, temel gıda maddeleri, ilaçlar, kitaplar ve gazeteler gibi ürünlerde geçerli olan yüzde 2,6’lık indirimli oran değişmeyecek.

KDV artışının AHV’ye yılda yaklaşık 1,5 milyar frank ek gelir sağlaması bekleniyor.

Yıllık maliyet 4 milyar frankı aşıyor

İsviçre seçmenleri, Mart 2024’te yapılan halk oylamasında emeklilere yılda bir kez ilave AHV maaşı ödenmesini kabul etmişti. Ancak oylamada bu ödemenin nasıl finanse edileceği karara bağlanmamıştı.

1. AHV maaşının 2026’daki yıllık maliyetinin yaklaşık 4,2 milyar frank olacağı hesaplanıyor. Bu tutarın 2030’da 4,5 milyar, 2040’ta ise 5,4 milyar franga çıkması bekleniyor.

KDV artışından sağlanacak 1,5 milyar frank ile federal hükümetin 2030’dan itibaren yapması öngörülen yaklaşık 900 milyon franklık ilave katkının bile toplam maliyeti karşılamaya yetmeyeceği belirtiliyor.

Bu nedenle KDV artışı, 13. AHV maaşının finansman sorununu tamamen çözecek bir düzenleme değil, daha kapsamlı bir reform yapılıncaya kadar atılacak ara adım olarak değerlendiriliyor.

Partiler arasında görüş ayrılığı

Parlamentodaki görüşmeler sırasında Sosyal Demokrat Parti, Yeşiller ve Merkez Parti’nin çoğunluğu, finansman yükünün KDV artışı ile maaşlardan alınan sosyal sigorta kesintileri arasında paylaştırılmasını savundu.

FDP ve SVP ise yeni vergi ve kesintilere karşı çıktı. Çıkmaza giren görüşmelerde Yeşil Liberal Parti, maaş kesintilerinin artırılmaması ve finansmanın yalnızca KDV üzerinden sağlanması yönündeki önerisiyle uzlaşmanın önünü açtı.

Sosyal Demokrat Parti, Yeşiller, Merkez Parti ve İsviçre Sendikalar Birliği, bazı çekincelerine rağmen halk oylamasında KDV artışını destekleyeceklerini açıkladı.

FDP ise yapısal bir AHV reformu gerçekleştirilmeden kalıcı vergi artışı yapılmasına karşı çıkarak “hayır” kampanyası başlattı. İsviçre İşverenler Birliği ise üyelerine oy tercihi konusunda herhangi bir tavsiyede bulunmama kararı aldı.

Aralık ayında ilk kez ödenecek

Halk oylamasının sonucundan bağımsız olarak 13. AHV emekli maaşı Aralık 2026’da ilk kez ödenecek.

Bu nedenle tartışmalar, ek maaşın verilip verilmeyeceği üzerine değil, ortaya çıkan milyarlarca franklık maliyetin nasıl karşılanacağı üzerinde yoğunlaşıyor.

KDV artışını destekleyenler, düzenlemenin işverenlerin ücret maliyetlerini artırmayacağını ve çalışanların maaşlarından ilave kesinti yapılmasını önleyeceğini savunuyor.

Karşı çıkanlar ise artan sağlık sigortası primleri, kiralar ve yaşam giderleri nedeniyle KDV artışının hane bütçeleri üzerinde ek yük oluşturacağını belirtiyor.