BERN – İsviçre’de yaklaşık 2,6 milyon emekliye 13. AHV maaşı ilk kez Aralık 2026’da ödenecek. Yıllık maliyeti başlangıçta 4 milyar frankı aşacak uygulamanın nasıl finanse edileceği ise halk oylamasıyla belirlenecek.

Watson’ın gündeme taşıdığı ve Federal Konseyin resmî oylama dosyasında yer alan düzenlemeye göre, seçmenler 29 Kasım 2026’da standart katma değer vergisinin 0,4 puan artırılmasına karar verecek.

KDV yüzde 8,5’e çıkacak

Teklif kabul edilirse standart KDV oranı yüzde 8,1’den yüzde 8,5’e yükselecek. Oteller için uygulanan özel oran ise yüzde 3,8’den yüzde 4’e çıkarılacak.

Yüzde 2,6’lık indirimli KDV oranında herhangi bir değişiklik yapılmayacak. Bu nedenle temel gıda maddeleri, ilaçlar, gazete, dergi, kitap, hayvan yemi ve kadın hijyen ürünleri artıştan etkilenmeyecek.

Kıyafet, elektronik eşya, cep telefonu, mobilya, otomobil, alkol ve sigara gibi standart orana tabi ürünlerde ise KDV yükselecek. Kuaför, tamirci ve çeşitli zanaat hizmetleri de artış kapsamında bulunacak.

1.000 franklık alışveriş ne kadar pahalanacak?

Vergi artışının tamamının tüketici fiyatlarına yansıtılması hâlinde, standart KDV’ye tabi ürünlerde fiyat artışı yaklaşık yüzde 0,37 olacak.

Buna göre yaklaşık maliyet farkı şöyle hesaplanıyor:

* 100 franklık alışverişte yaklaşık 37 rappen
* 500 franklık alışverişte yaklaşık 1,85 frank
* 1.000 franklık elektronik eşya veya mobilyada yaklaşık 3,70 frank
* 30.000 franklık otomobilde yaklaşık 111 frank

Hane halklarının tüketim alışkanlıklarına göre değişmekle birlikte, KDV artışının ortalama bir haneye yıllık yaklaşık 180 frank ek maliyet getireceği tahmin ediliyor.

Gıda ve ilaç gibi temel ihtiyaçlarda oran değişmeyeceği için düşük ve orta gelirli hanelerin yükünün sınırlandırılması amaçlanıyor.

Artış en erken 2028’de uygulanacak

Teklif halk tarafından kabul edilse bile yeni KDV oranları en erken 1 Ocak 2028’de yürürlüğe girecek. Bu nedenle 2026 ve 2027 yıllarında ödenecek 13. AHV maaşları için KDV’den ek finansman sağlanamayacak.

Vergi artışının 2029’dan itibaren AHV’ye yılda yaklaşık 1,4 milyar frank ek gelir getirmesi bekleniyor. Ancak bu gelir, 13. maaşın tüm maliyetini değil, yalnızca bir bölümünü karşılayacak.

1. AHV maaşının yıllık maliyetinin başlangıçta 4 milyar frankı aşacağı, 2035’te ise 5 milyar frankın üzerine çıkacağı tahmin ediliyor.

Emeklilere ne kadar ödeme yapılacak?

Yeni uygulamayla emeklilere yılda aldıkları toplam AHV maaşının on ikide biri kadar ek ödeme yapılacak.

Bireysel emekliler yılda en fazla 2 bin 520 frank, evli çiftler ise toplamda en fazla 3 bin 780 frank ek AHV ödemesi alabilecek. Ödeme her yıl aralık ayında gerçekleştirilecek.

Federal Konsey ve Parlamento “evet” diyor

Federal Konsey ve parlamentonun çoğunluğu KDV artışını destekliyor. Destekleyenler, AHV’nin ek gelire ihtiyaç duyduğunu ve KDV yoluyla çalışanlar, emekliler ve diğer tüketicilerin finansmana birlikte katkıda bulunacağını savunuyor.

Federal tahminlere göre ek gelir sağlanmaması durumunda AHV’nin yıllık açığı 2035’te yaklaşık 5 milyar franga ulaşacak. KDV artışı kabul edilirse açığın yaklaşık 3 milyar frank seviyesinde kalması bekleniyor.

Karşı çıkanlar satın alma gücüne dikkat çekiyor

Parlamentodaki azınlık ise KDV artışının halkın satın alma gücünü azaltacağını savunuyor. Karşıtlar, 13. AHV maaşının finansmanının planlanan bir sonraki kapsamlı emeklilik reformu çerçevesinde ele alınmasını istiyor.

Bu kesim, yalnızca yeni gelir kaynaklarının değil, emeklilik yaşının yükseltilmesi gibi yapısal önlemlerin de tartışılması gerektiğini belirtiyor.

İsviçre halkı, 29 Kasım’daki oylamada 13. AHV maaşının bir bölümünün tüketim üzerinden alınan daha yüksek KDV ile finanse edilip edilmeyeceğine karar verecek.