BERN – İsviçre’de özel evlerde çalışan temizlik görevlileri, çocuk bakıcıları ve diğer ev hizmetleri çalışanlarının önemli bir bölümünün resmi olarak bildirilmeden çalıştığı belirtiliyor. Tages-Anzeiger’in haberine göre, yaklaşık 500 bin İsviçre hanesi saatlik olarak ev hizmetlerinde çalışan bir kişiden yararlanıyor.

Ev hizmetlerinde çalışanların resmi olarak bildirilmesini kolaylaştıran basitleştirilmiş sistem 2008’den beri mevcut olmasına rağmen, kayıtlı istihdam sayılarında son yıllarda dikkat çekici bir düşüş yaşandı.

Kayıtlı işveren sayısı 100 binden 66 bine düştü

2021 yılında yaklaşık 100 bin işveren basitleştirilmiş bildirim sisteminden yararlanırken, 2025 yılında bu rakam yaklaşık 66 bine geriledi. Böylece dört yıl içerisinde yasal olarak bildirilen çalışma ilişkilerinin sayısında yaklaşık üçte birlik düşüş yaşandı.

Aynı dönemde özel hanelerde kayıt dışı çalışmaya yönelik denetimler de azaldı. 2021 yılında yaklaşık 700 kontrol gerçekleştirilirken, geçen yıl bu sayı yalnızca 239 oldu.

Yaklaşık 500 bin işveren hanesi dikkate alındığında, bir hanenin yıllık denetlenme ihtimalinin istatistiksel olarak sadece yüzde 0,048 olduğu hesaplanıyor.

Haftada birkaç saat çalıştırmak da yükümlülük getiriyor

İsviçre’de bir temizlik görevlisinin ayda yalnızca birkaç saat veya bir çocuk bakıcısının haftada bir akşam çalışması dahi hanenin işveren statüsüne girmesine yol açabiliyor.

Bu durumda çalışan için AHV, IV, EO VE ALV Sosyal sigorta primlerinin ödenmesi ve iş kazalarına karşı sigorta yaptırılması gerekiyor.

Ancak birçok kişinin bu yükümlülüklerin farkında olmadığı belirtiliyor. Bazı durumlarda ise çalışan ve işveren, bürokratik işlemlerden kaçınmak ve çalışanın eline doğrudan daha fazla para geçmesini sağlamak amacıyla işi resmi olarak bildirmemeyi tercih ediyor.

İşletmeler denetleniyor, özel haneler geri planda

İsviçre’de kayıt dışı çalışmaya karşı yapılan genel denetimler ise artmış durumda. 2025 yılında ülke genelinde 14 bin 450 işletme denetlendi. Denetimlerin özellikle inşaat yan sektörleri ile gastronomi alanında yoğunlaştığı, son yıllarda kuaför ve güzellik salonlarına yönelik kontrollerin de artırıldığı belirtiliyor.

Buna karşılık özel hanelerin denetlenmesinin oldukça sınırlı kalması eleştirilere neden oluyor.

Federal Konsey’in kayıt dışı çalışmayla mücadele yasasında planladığı değişiklikler şirketlere yönelik veri paylaşımını genişletirken, özel hanelere ilişkin yeni bir önlem öngörülmemesi de eleştiriliyor.

Uzmanlar, vergi beyannamesinde özel çocuk bakımı veya ev hizmetleri giderlerini gösteren ancak herhangi bir sosyal sigorta kurumunda işveren olarak kayıtlı bulunmayan kişilerin otomatik olarak kontrol edilmesi gibi yöntemlerin değerlendirilebileceğini savunuyor.

Cenevre’de 2004 yılından bu yana uygulanan Chèque Service sistemi ise ev çalışanlarının kolay şekilde kayıt altına alınmasına yönelik örnek modellerden biri olarak gösteriliyor.