Seyahat sırasında yaşanan gecikme ve iptaller, yolcular için hem maddi hem de manevi kayıplara yol açabiliyor. Ancak 2026 itibarıyla uçak, tren, otobüs ve feribot yolcuları için Avrupa genelinde geçerli önemli haklar bulunuyor. Yolcular belirli şartlarda bilet ücretini geri alabiliyor, alternatif ulaşım talep edebiliyor ve tazminat hakkı kazanabiliyor.
Uçuş İptallerinde 600 Euro’ya Kadar Tazminat
Avrupa Birliği’nin CE 261/2004 sayılı düzenlemesi, uçak yolcularının haklarını korumaya devam ediyor. Avrupa Birliği ülkelerinden kalkış yapan tüm uçuşlar ile AB merkezli havayollarının gerçekleştirdiği AB varışlı uçuşlar bu kapsama giriyor.
Bir uçuş iptal edildiğinde havayolu şirketi yolcuya ya tam bilet iadesi ya da alternatif uçuş sunmak zorunda. Eğer iptal, uçuş tarihinden 14 günden kısa süre önce bildirildiyse ek tazminat hakkı doğuyor.
Tazminat miktarları ise uçuş mesafesine göre değişiyor. Kısa mesafeli uçuşlarda 250 Euro, orta mesafede 400 Euro, uzun mesafede ise 600 Euro’ya kadar ödeme yapılabiliyor.
Üç Saatten Fazla Gecikmede Hak Doğuyor
Uçuşun varışta üç saatten fazla gecikmesi durumunda da yolcular iptal edilen uçuşlarla aynı tazminat haklarından yararlanabiliyor. Bekleme sürecinde havayolu şirketi yemek, içecek ve gerekiyorsa otel konaklamasını karşılamak zorunda kalıyor.
Ancak aşırı hava koşulları, güvenlik tehdidi veya hava trafik kontrol grevleri gibi “olağanüstü durumlarda” şirketler tazminat ödemekten muaf tutulabiliyor.
Tren Yolcularına Yüzde 50’ye Kadar Geri Ödeme
2023 yılında yürürlüğe giren Avrupa Birliği’nin yeni demiryolu yolcu hakları düzenlemesi 2026’da tam olarak uygulanıyor. Buna göre trenin varışta 60 ila 119 dakika gecikmesi halinde bilet ücretinin yüzde 25’i geri ödeniyor. Gecikme 120 dakikayı aşarsa geri ödeme oranı yüzde 50’ye çıkıyor.
Tren seferinin tamamen iptal edilmesi halinde ise yolcu tam geri ödeme veya alternatif ulaşım seçeneği arasında tercih yapabiliyor.
Yeni düzenlemeyle doğal afet ve büyük sağlık krizleri gibi durumlarda demiryolu şirketlerine “mücbir sebep” koruması da getirildi. Ancak teknik arızalar ve grevler bu kapsamda değerlendirilmiyor.
Otobüs ve Feribot Yolcularının da Hakları Var
250 kilometreyi aşan şehirlerarası otobüs yolculuklarında da yolcular belirli haklara sahip. Seferin iptal edilmesi veya iki saati aşan gecikmelerde yolcular bilet ücretini geri alabiliyor ya da alternatif ulaşım talep edebiliyor.
Feribot ve gemi seferlerinde ise gecikmenin süresine göre bilet ücretinin yüzde 25 ila yüzde 50’sine kadar tazminat alınabiliyor.
Hak Talebi İçin Belgeleri Saklamak Gerekiyor
Uzmanlar, yolcuların biletlerini, gecikme bildirimlerini ve yaptıkları ekstra harcamaların fişlerini mutlaka saklaması gerektiğini belirtiyor. Başvurular öncelikle doğrudan taşıyıcı şirkete yapılmalı.
Şirketten yanıt alınamazsa Fransa’da havacılık için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, demiryolu için arabulucular ve diğer ulaşım türleri için Ulaştırma Düzenleme Kurumu devreye girebiliyor.
Ayrıca uçak ve tren yolculuklarında Fransa’da genel başvuru süresi beş yıl olarak uygulanıyor.
Paket Turlarda Ek Koruma Sağlanıyor
Uçak ve otelin birlikte satın alındığı paket turlarda ise tüketiciler ek korumadan yararlanıyor. Avrupa Birliği’nin paket seyahat düzenlemesine göre seyahati organize eden tur şirketi tüm hizmetlerden sorumlu tutuluyor.
Bu nedenle yolcular doğrudan havayolu yerine tur şirketine başvurarak zararlarının karşılanmasını talep edebiliyor.