ZÜRİH – Haftada bir veya iki gün daha az çalışmak, aileye ayrılan zamanı ve yaşam kalitesini artırıyor. Ancak uzun vadede gelir, emeklilik maaşı ve kişisel birikimler açısından yüz binlerce franklık kayba yol açabiliyor.
Tages-Anzeiger gazetesinde yayımlanan örnek hesaplamalara göre, 30 yaşından emekliliğe kadar yıllık 100 bin frank brüt maaşla tam zamanlı çalışan bir kişi, yüzde 80 çalışan birine kıyasla toplam 700 bin frank daha fazla gelir elde ediyor. Çalışma oranı yüzde 60’a düştüğünde gelir farkı 1,4 milyon franga ulaşıyor.
Kadınlar daha fazla etkileniyor
Federal İstatistik Ofisinin 2025 verilerine göre İsviçre’de çalışanların üçte birinden fazlası yarı zamanlı çalışıyor. Kadınlarda yarı zamanlı çalışma oranı yüzde 58,6, erkeklerde ise yüzde 20,9 seviyesinde bulunuyor. Bu nedenle uzun vadeli mali sonuçlardan kadınlar daha fazla etkileniyor.
Çalışma saatlerinin azaltılması özellikle çocuk bakımı, aile sorumlulukları ve daha fazla boş zaman isteğiyle açıklanıyor. Buna karşılık daha düşük gelir, daha az tasarruf ve daha düşük emeklilik ödemesi anlamına geliyor.
Emekli maaşı önemli ölçüde düşüyor
UBS ekonomisti ve emeklilik planlaması uzmanı Elisabeth Beusch’un örnek hesaplamasına göre, yıllık 100 bin frank maaş alan ve tam zamanlı çalışan 30 yaşındaki bir kişinin AHV ile emeklilik fonundan alacağı toplam yıllık emekli maaşı yaklaşık 77 bin frank oluyor.
Aynı kişinin çalışma oranını yüzde 80’e düşürmesi halinde yıllık emeklilik geliri 64 bin frangın altına, yüzde 60 çalışması durumunda ise yaklaşık 51 bin franga geriliyor.
Bu rakamlar örnek bir hesaplamaya dayanıyor. Gerçek emekli maaşı; çalışılan yıl, maaş gelişimi, emeklilik fonunun düzenlemeleri, medeni durum ve katkı boşlukları gibi birçok etkene göre değişiyor.
Koordinasyon kesintisi yarı zamanlı çalışanları etkiliyor
İkinci sütundaki kaybın önemli nedenlerinden biri, emeklilik fonlarında uygulanan koordinasyon kesintisi. 2026 yılında zorunlu mesleki emeklilik sisteminde yıllık gelirden 26 bin 460 frank düşülüyor ve primler kalan sigortalı maaş üzerinden hesaplanıyor.
Yarı zamanlı çalışanların geliri daha düşük olduğu için sabit koordinasyon kesintisi, emeklilik fonuna yatırılan tutarı orantısız biçimde azaltabiliyor. Bazı emeklilik fonları kesintiyi çalışma oranına göre düşürüyor veya tamamen kaldırıyor ancak bunu yapmakla yükümlü değiller.
Emekliliğe yakın dönemde azaltmak da maliyetli
Birçok çalışan, emeklilik yaşı yaklaşırken çalışma oranını kademeli olarak azaltıyor. Ancak uzmanlara göre bu dönem, emeklilik fonuna en yüksek katkıların yapıldığı yıllara denk geliyor.
Çalışanların emeklilik fonundaki toplam birikimlerinin yaklaşık üçte birini 50 yaşından sonra oluşturması nedeniyle, bu dönemde çalışma oranının düşürülmesi emeklilik gelirini daha fazla etkileyebiliyor.
Daha az gelir, daha az tasarruf
Bağımsız finansal planlama uzmanı Reto Spring, yarı zamanlı çalışmanın giderleri aynı oranda azaltmadığına dikkat çekiyor. Kira, sağlık sigortası, enerji ve temel yaşam giderleri çalışma oranıyla birlikte düşmediği için tasarruf imkânı daralıyor.
Makalede yer verilen hesaplamaya göre, yıllık 100 bin frank brüt gelir üzerinden 35 yıl boyunca yüzde 14,3 oranında tasarruf yapan ve yıllık yüzde 3 getiri elde eden bir kişi yaklaşık 891 bin frank biriktirebiliyor. Tasarruf oranı yüzde 6,6’ya düştüğünde birikim yaklaşık 411 bin frankta kalıyor.
Spring, düşük gelirli kişilerin mümkünse brüt gelirlerinin en az yüzde 10’unu, 100 bin frankın üzerinde kazananların ise yaklaşık yüzde 20’sini tasarrufa ayırmasını öneriyor.
Vergi indirimi kaybı karşılamıyor
Yarı zamanlı çalışmada daha düşük gelir nedeniyle ödenen vergi de azalıyor. Ancak BDO Vergi ve Hukuk Bölümü Başkanı Tom Kaufmann’a göre vergi tasarrufu, gelir kaybını telafi etmeye yetmiyor.
Yıllık 100 bin franklık tam zamanlı gelir ile yüzde 80 çalışma oranındaki 80 bin franklık gelir arasındaki fark, 35 yılda yaklaşık 700 bin franga ulaşıyor. Belediyeye göre değişmekle birlikte aynı dönemde elde edilecek vergi avantajının yaklaşık 145 bin franga kadar çıkabileceği hesaplanıyor.
Uzmanlar, çalışma oranını azaltmadan önce yalnızca aylık maaşı değil; AHV, emeklilik fonu, sigorta ödemeleri, tasarruf kapasitesi ve uzun vadeli servet gelişiminin birlikte değerlendirilmesini öneriyor.