ZÜRİH – Yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişim, birçok sektörde iş yapış biçimlerini köklü şekilde değiştiriyor. Ancak İsviçre basınından Tages-Anzeiger gazetesinin, ETH Zürih ve çeşitli üniversitelerden uzmanlarla hazırladığı kapsamlı analiz, bazı mesleklerin yakın gelecekte yapay zekâ tarafından tamamen ikame edilmesinin mümkün görünmediğini ortaya koydu.
ETH Zürih bünyesindeki KOF Enstitüsü tarafından yapılan araştırmaya göre, günümüzde kullanılan dil modelleri ve otomasyon sistemleri; temizlik görevlileri, apartman görevlileri ve mutfak yardımcıları gibi fiziksel varlık gerektiren meslekleri neredeyse hiç etkileyemiyor.
Uzmanlar, gelecekte “ajan tabanlı yapay zekâ” sistemlerinin daha karmaşık görevleri üstlenebileceğini kabul etse de, insan etkileşimi, sorumluluk alma, empati ve anlık karar verme gerektiren işlerin önemini koruyacağı görüşünde birleşiyor.
Yapay zekâya karşı en dayanıklı meslekler
Araştırmaya göre İsviçre’de önümüzdeki yıllarda en güvenli meslekler şunlar olacak:
* Apartman ve tesis görevlileri
* Çocuk bakıcıları ve okul öncesi eğitimcileri
* Elektrik teknisyenleri ve elektrik tesisatçıları
* Marangozlar ve ahşap yapı ustaları
* Öğretmenler
* Diplomatlar
* Psikoterapistler
* Cerrahlar
* Peyzaj mimarları ve bahçıvanlar
* Mimarlar
* Hemşireler ve sağlık çalışanları
* Kuaförler
* Fizyoterapistler
* Acil tıp teknisyenleri
* Manevi danışmanlar ve din görevlileri
* Dağ rehberleri
Empati ve insan ilişkileri belirleyici olacak
Uzmanlara göre yapay zekâ; veri analizi, planlama, raporlama ve rutin işlemlerde önemli destek sağlayacak ancak insan ilişkilerinin merkezde olduğu mesleklerde karar verici konuma gelemeyecek.
Psikoterapi, öğretmenlik ve sağlık hizmetleri gibi alanlarda güven ilişkisi, duygusal bağ ve empati temel unsur olmaya devam edecek.
ETH Zürih ve Luzern Üniversitesi’nde insan-yapay zekâ etkileşimi üzerine çalışmalar yürüten psikolog Nadine Bienefeld, öğretmenlerin yalnızca bilgi aktarmadığını, aynı zamanda öğrencilerin eleştirel düşünme, motivasyon ve sosyal becerilerini geliştirdiğini vurguluyor.
El becerisi ve saha deneyimi öne çıkıyor
Elektrik tesisatçılığı, marangozluk, bahçıvanlık ve dağ rehberliği gibi mesleklerde ise her çalışma ortamının farklı olması, yapay zekâ destekli robotların önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor.
Uzmanlar, eski binalar, değişken hava koşulları veya beklenmedik saha sorunlarının hâlâ insan tecrübesi ve sezgisi gerektirdiğine dikkat çekiyor.
Özellikle İsviçre’de yaygın olan mesleki eğitim sistemi ve çıraklık modeli sayesinde bu alanlarda yetişmiş nitelikli iş gücüne olan talebin artarak devam etmesi bekleniyor.
“Yapay zekâya dirençli” olmak ne anlama geliyor?
Araştırmayı yürüten uzmanlar, “yapay zekâya dirençli” ifadesinin teknolojiden tamamen etkilenmemek anlamına gelmediğinin altını çiziyor.
Gelecekte hemen her meslek grubunun yapay zekâ araçlarından yararlanacağı belirtilirken, asıl farkı yaratan unsurun mesleğin temelinde insanın yer alıp almaması olduğu ifade ediliyor.
Uzmanlara göre geleceğin en değerli çalışanları; teknik bilgi ile iletişim becerilerini, yaratıcılığı, empatiyi ve sorumluluk alma yeteneğini bir araya getirebilen kişiler olacak.