BERN – İsviçre’de Avrupa Birliği ülkelerinden getirilecek çalışanlar için şirketlerden 4 bin franklık göç harcı alınması önerisi tartışılıyor.
Eyaletler Meclisi, İsviçre-AB arasındaki Bilateral Anlaşmalar III paketinde yer alan koruma maddesine göçü yönlendirme harcı eklenmesini kabul etti.
Mevcut düzenleme önerisine göre koruma maddesinin yürürlüğe sokulması halinde, yurt dışından çalışan getiren işverenlerden kişi başına en az 4 bin frank alınabilecek. Aile birleşimi kapsamında gelen yetişkinler için ise 2 bin franklık ödeme öngörülüyor.
Harçtan elde edilen gelirin halka geri dağıtılması planlanıyor. Koruma maddesinin etkinleştirilmesi durumunda uygulamanın üçüncü ülke vatandaşlarını da kapsaması isteniyor.
Harç yalnızca olağanüstü durumda devreye girecek
Önerilen göç harcı, İsviçre’ye gelen her yabancı çalışan için otomatik olarak uygulanmayacak.
Federal Konseyin koruma maddesini değerlendirmesi için dört göstergeden en az birinin belirlenen sınırı aşması gerekiyor:
* Avrupa Birliği’nden net göç,
* Yeni sınır çalışanlarının sayısı,
* İşsizlikteki artış,
* Sosyal yardım alanların oranı.
Bu göstergelerden birinde ülke genelinde belirlenen eşik aşılırsa Federal Konseyin ciddi ekonomik veya sosyal sorunların bulunup bulunmadığını incelemesi gerekecek.
Eyaletler Meclisi, Federal Konseyin koruma maddesinin devreye sokulup sokulmaması gerektiğini her yıl değerlendirmesini de istiyor.
Amaç İsviçre’deki çalışanlara öncelik vermek
Düzenlemeyi destekleyen siyasetçiler, harcın şirketleri öncelikle İsviçre’deki iş gücü potansiyelinden yararlanmaya teşvik edeceğini savunuyor.
Özellikle işsizliğin yüksek olduğu sektörlerde şirketlerin yurt dışından personel getirmek yerine ülkede yaşayan çalışanlara yönelmesi hedefleniyor.
Önerinin temelinde, Appenzell Ausserrhoden Kantonu FDP Eyaletler Meclisi Üyesi Andrea Caroni’nin girişimi bulunuyor. Caroni, göç harcının yalnızca Bilateral Anlaşmalar III kapsamındaki koruma maddesine bağlı kalmadan uygulanabilmesi için de yasal düzenleme yapılmasını talep ediyor.
Federal Konsey, anayasa ve uluslararası hukukla uyumlu modellerin incelenmesine açık olduğunu bildirdi.
Küçük ve orta ölçekli işletmeler için ek yük endişesi
Öneriye karşı çıkanlar ise uygulamanın şirketlere yeni maliyet ve bürokratik işlemler getireceğini belirtiyor.
İsviçre ekonomisinin hâlihazırda nitelikli personel sıkıntısı, jeopolitik belirsizlikler, ABD’nin vergi ve gümrük politikaları ile Avrupa Birliği anlaşmalarının geleceği gibi sorunlarla karşı karşıya bulunduğuna dikkat çekiliyor.
4 bin franklık harcın özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeleri zorlayabileceği belirtiliyor. Büyük uluslararası şirketlerin ise araştırma merkezleri veya Avrupa genel merkezleri için başka ülkeleri tercih edebileceği ileri sürülüyor.
Tages-Anzeiger’da yayımlanan değerlendirmede, geniş kapsamlı bir göç harcının yüksek idari maliyetlere yol açabileceği ve beklenen yönlendirici etkiyi sağlayamayabileceği savunuldu.
AB ile anlaşmazlık riski bulunuyor
Adalet Bakanı Beat Jans, harcın yalnızca Bilateral Anlaşmalar III kapsamındaki koruma maddesi devreye sokulduğunda uygulanmasının AB anlaşmalarına aykırı olmayacağını söyledi. Ancak düzenlemenin ciddi hukuki ve bürokratik zorluklar içerdiğini de kabul etti.
Buna karşılık AB vatandaşlarına sürekli ve koruma maddesinden bağımsız biçimde uygulanacak bir harcın, kişilerin serbest dolaşımı anlaşmasıyla bağdaşmayabileceği belirtiliyor.
Federal Konseyin mayıs ayında yayımladığı raporda da AB ve EFTA vatandaşlarına yönelik genel bir göç harcının mevcut serbest dolaşım anlaşmasıyla uyumlu olmadığı sonucuna varılmıştı.
Üçüncü ülke vatandaşları için ise hâlihazırda çalışma izni kotaları uygulanıyor.
Düzenleme henüz yürürlüğe girmedi
Göç harcı şu anda uygulanmıyor. Eyaletler Meclisinin kararı, yasama sürecinin yalnızca bir aşamasını oluşturuyor.
Düzenlemenin Ulusal Meclis tarafından da ele alınması gerekiyor. Harcın kesin tutarı, kimlerden alınacağı, bir defaya mahsus mu yoksa tekrarlanan bir ödeme mi olacağı ve hangi sektörlerde uygulanacağı henüz kesinleşmedi.
Bu nedenle İsviçre’deki şirketlerin bugün itibarıyla yurt dışından işe aldıkları her çalışan için 4 bin frank ödeme yükümlülüğü bulunmuyor.