Haber: Zafer Atamer
CENEVRE – Birleşmiş Milletler (BM) ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC), insan müdahalesi olmadan hedef tespit edebilen, seçebilen ve saldırı gerçekleştirebilen otonom silah sistemlerinin savaş alanlarında giderek daha fazla kullanılmasına karşı uluslararası topluma çağrıda bulundu.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile Uluslararası Kızılhaç Komitesi Başkanı Mirjana Spoljaric, makinelerin bir insana saldırılıp saldırılmayacağına kendi başına karar vermesinin aşılmaması gereken “ahlaki bir kırmızı çizgi” olduğunu vurguladı.
İki kuruluş, teknolojinin daha fazla yaygınlaşmasından önce harekete geçilmesi gerektiğini belirterek, otonom silahları düzenleyecek yasal olarak bağlayıcı uluslararası kurallar için müzakerelerin başlatılması çağrısında bulundu.
İnsan müdahalesi olmadan hedef seçebiliyor
Otonom silahları diğer insansız askeri sistemlerden ayıran en önemli özellik, belirli koşullarda insan müdahalesi olmadan hedef seçebilmesi ve hedefe karşı güç kullanabilmesi.
Bu nedenle tartışma yalnızca uzaktan kumanda edilen insansız hava araçları veya bir operatörün doğrudan komutlarıyla hareket eden robotlarla sınırlı değil.
Bu sistemler belirli bir silueti, hareket biçimini, elektronik sinyali, aracı veya başka fiziksel özellikleri hedef kriteri olarak algılayabiliyor. Böylece sistem etkinleştirildikten sonra hangi hedefin, nerede ve ne zaman vurulacağına ilişkin karar sürecinin bir bölümü makine tarafından gerçekleştirilebiliyor.
Siviller için ciddi endişe
Bu durum özellikle siviller ile savaşçıların aynı bölgelerde bulunduğu şehirlerde ve yoğun nüfuslu alanlarda ciddi insani ve hukuki endişelere yol açıyor.
BM ve Kızılhaç’ın çağrısının merkezinde ise temel bir soru bulunuyor: Savaşta geri dönüşü olmayan ölümcül kararı bir insan mı vermeli, yoksa kimin hedef alınacağına bir makine mi karar vermeli?
Uluslararası kuruluşlar, bu konuda ortak ve bağlayıcı kurallar oluşturulmadan teknolojinin kontrolsüz biçimde yaygınlaşmasının önüne geçilmesi gerektiğini vurguluyor.