BERN – Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından imzalanan kararnameyle Nestlé’nin Rusya’daki iki şirketi geçici zorunlu yönetim altına alındı.
Tages-Anzeiger’in haberine göre, İsviçre Ekonomik İşler Devlet Sekreterliği (SECO) gelişmeden “endişe duyulduğunu” açıkladı.
SECO, birkaç haftadır Nestlé ile yakın temas halinde bulunduğunu ve diplomatik girişimlerde bulunduğunu bildirdi. İsviçre’nin amacı, Nestlé’nin görüşlerini Rus makamlarına doğrudan aktarabilmesini sağlamak ve zorunlu yönetim kararının geri alınması için girişimde bulunmak.
Mülkiyet resmen devredilmedi
Kremlin’in kararı, Nestlé’nin şirketlerinin mülkiyetinin doğrudan Rus devletine geçtiği anlamına gelmiyor. Ancak şirketlerin yönetimi, Rus makamlarının belirlediği L.E.V. Management adlı kuruluşa devredildi.
Reuters’ın aktardığı bilgilere göre, geçici yönetim şirket faaliyetlerini kontrol etme yetkisine sahip olacak ancak bu aşamada resmi bir mülkiyet değişikliği yapılmayacak.
Bununla birlikte geçmişte benzer uygulamaların, yabancı şirketlerin Rusya’daki faaliyetlerini düşük bedellerle satmak zorunda kalmalarıyla sonuçlandığı biliniyor.
Nestlé Rusya’dan çekilmemişti
Nestlé, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal ettiği 2022 yılından sonra ülkedeki faaliyetlerini tamamen sonlandırmadı. Şirket, Rus halkına gıda sağlama sorumluluğu bulunduğunu belirterek kararını insani gerekçelerle savundu.
İsviçreli gıda devi, savaşın başlamasının ardından Rusya’daki ürün çeşitliliğini azalttı ancak bebek maması, kahve ve evcil hayvan yemi gibi ürünlerin üretim ve satışına devam etti.
Nestlé’nin Rusya’da altı üretim tesisi ve yaklaşık 7 bin çalışanı bulunuyor. Şirketin Rusya faaliyetlerinden yıllık yaklaşık 1,8 milyar dolar gelir elde ettiği ve bu rakamın toplam grup cirosunun yaklaşık yüzde 2’sine karşılık geldiği belirtiliyor.
Nestlé haklarını koruyacağını açıkladı
Nestlé tarafından yapılan açıklamada Kremlin’in kararının incelendiği ve şirketin sahip olduğu seçeneklerin değerlendirildiği bildirildi.
Şirket, haklarını korumak ve yaklaşık 7 bin çalışanın çıkarlarını gözeterek faaliyetlerin devamını sağlamak için gerekli bütün adımların atılacağını duyurdu.
Yaşanan gelişmelerin ardından Nestlé hisseleri İsviçre Borsası’nda yüzde 2,6’ya varan oranda değer kaybetti.
İsviçre’nin haftalardır devam eden diplomatik girişimlerine rağmen Kremlin’in kararının önüne geçilememesi, Nestlé’nin Rusya’daki yatırımları açısından ciddi bir risk oluşturdu.
Rusya, İsviçre’yi “dost olmayan ülke” olarak görüyor
Moskova yönetimi, Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya yaptırım uygulayan İsviçre’yi “dost olmayan ülkeler” arasında değerlendiriyor.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, zorunlu yönetim kararlarının Rusya’ya karşı yürütülen faaliyetlere katılan “dost olmayan” Avrupa ülkelerinin şirketlerini kapsadığını söyledi.
Nestlé ile birlikte Fransız süpermarket zinciri Auchan, yapı market zinciri Leroy Merlin ve lojistik şirketi FM Logistic’in Rusya’daki faaliyetleri de geçici yönetime devredildi.
Diğer İsviçre şirketleri Rusya’da kalıyor
Nestlé’nin karşılaştığı duruma rağmen Novartis, Roche, Syngenta ve Sandoz gibi büyük İsviçre şirketleri Rusya’daki faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor.
İlaç şirketleri Novartis ve Roche, Rusya’daki hastaların ilaçlara ulaşabilmesinin öncelikli olduğunu belirtiyor. Her iki şirket de özellikle ciddi hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçların tedarikini sürdürme sorumluluğuna dikkat çekiyor.
Tarım şirketi Syngenta ise Rus çiftçilere tohum ve bitki koruma ürünleri sağlamaya devam ediyor. Şirketin Rusya’daki yıllık gelirinin yaklaşık 350 milyon frank olduğu ifade ediliyor.
Sandoz’un Rusya’da satış ve tıbbi eğitim alanlarında çalışan yaklaşık 500 personeli bulunuyor. Şirketin ülkedeki yıllık cirosunun yaklaşık 90 milyon frank olduğu belirtiliyor.
Bu şirketler Rusya’daki faaliyetlerini sürdürmelerinin gerekçesi olarak küresel tedarik ve sağlık alanındaki sorumluluklarını gösteriyor.
Ems-Chemie de ülkede kalmaya devam ediyor
Graubünden merkezli özel kimya şirketi Ems-Chemie de Rusya’dan çekilmeyen İsviçre şirketleri arasında bulunuyor.
Şirketin Rusya’da iki küçük tesisi bulunuyor ve bu tesislerden ülkedeki Çinli otomobil üreticilerine ürün tedarik ediliyor. Rusya faaliyetlerinin Ems-Chemie’nin toplam cirosundaki payının yüzde 1’in altında olduğu bildiriliyor.
Buna karşılık Emmi, Lindt, Georg Fischer ve özel banka Julius Bär gibi İsviçre şirketleri, savaşın başladığı ilk yıl içerisinde Rusya pazarından çekildi.
Yale Üniversitesi tarafından tutulan verilere göre, Ukrayna savaşının başlamasından bu yana binden fazla yabancı şirket Rusya’daki faaliyetlerini sonlandırdı veya önemli ölçüde azalttı.
Danone örneği Nestlé’yi endişelendiriyor
Nestlé’nin karşılaşabileceği mali sonuçlar konusunda Fransız gıda şirketi Danone’nin yaşadıkları örnek gösteriliyor.
Rusya, 2023 yılında Danone’nin ülkedeki faaliyetlerini zorunlu yönetime devretmişti. Geçici yönetim yaklaşık bir yıl sonra kaldırıldı ancak şirket, Rusya’daki iştirakini değerinin çok altında satmak zorunda kaldı.
Danone bu satış nedeniyle yaklaşık 1,2 milyar avroluk zararı bilançosuna yansıttı. Danimarkalı bira üreticisi Carlsberg de benzer bir süreç yaşadı.
Nestlé’nin de Rusya’daki yatırımlarını düşük bir bedelle satmaya zorlanabileceği belirtiliyor. İsviçre hükümeti ve şirket yönetimi ise zorunlu yönetim kararının kaldırılması için girişimlerini sürdürüyor.