Takvimler Şaban’ı gösterdiğinde, manevi iklimde ince ama derin bir değişim hissedilir. Şaban; ne Ramazan kadar görünür, ne de Recep kadar konuşulur. Ama tam da bu yüzden bereketi sessizdir. Hadislerin ışığında baktığımızda, Şaban ayı Ramazan’a hazırlığın ihmal edilmemesi gereken bir eşiğidir.
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in (sav) Şaban’a verdiği önem, bu ayın ruhunu anlamamız için güçlü bir pusula sunar. Üsâme b. Zeyd (ra) anlatır:
“Ey Allah’ın Resûlü! Sizin Şaban ayında diğer aylardan daha fazla oruç tuttuğunuzu görüyorum,” dediğimde şöyle buyurdu:
“Şaban, insanların Recep ile Ramazan arasında gaflete düştükleri bir aydır. O, amellerin âlemlerin Rabbine arz edildiği aydır. Amelimin oruçlu iken arz edilmesini isterim.” (Sünen-i Nesâî)
Bu hadis, Şaban’ın iki yönlü bereketini gösterir: Gafletin azaldığı bir uyanış ve amel bilincinin derinleştiği bir arınma. Ramazan’ın yoğun temposu gelmeden önce, Şaban’da ibadet ritmini kurmak; nefsi yavaş yavaş disipline etmek, kalbi hazırlamak demektir.
Hz. Âişe (ra) validemiz de Efendimiz’in Şaban’daki ibadet hassasiyetini şöyle aktarır:
“Resûlullah’ın, Ramazan dışında, Şaban ayında tuttuğu kadar çok oruç tuttuğunu başka hiçbir ayda görmedim.” (Sahih Müslim)
Bu rivayetler bize şunu fısıldar: Ramazan bir anda gelmez; hazırlığı olanın bereketi olur. Şaban, Kur’an’la ilişkimizi gözden geçirmek, namazlarımızı düzene sokmak, kırgınlıkları onarmak ve niyet tazelemek için bir fırsattır. Büyük sofralar kurulmadan önce mutfağın toparlanması gibidir; Ramazan’ın ruh sofrası da Şaban’da düzen ister.
Ayrıca Şaban, ümmet bilincinin de diri tutulduğu bir aydır. Nitekim “Şaban benim ayımdır, Ramazan ümmetimin ayıdır” şeklinde rivayet edilen hadis (mana itibarıyla), bu ayda Peygamber ahlakına yaklaşma gayretini hatırlatır. Yani Şaban, sadece bireysel ibadet artışı değil; ahlak, merhamet ve sorumluluk ayıdır.
Bugün bize düşen, Şaban’ı “boşluk ayı” gibi görmek yerine, Ramazan’a açılan bir kapı olarak değerlendirmektir. Az da olsa düzenli oruç, bilinçli dua, ölçülü bir iç muhasebe… Bunlar, Ramazan’ın bereketini çoğaltan sessiz yatırımlardır.
Şaban geçip giderken geride bıraktığı şey; çokluk değil, istikrar olsun. Çünkü Ramazan, hazırlığı olan kalplere misafir olmayı sever.