“Para adamı bozdu” deriz çoğu zaman, ama bu gerçekten doğru mu? Aslında para, ahlaktan yoksun bir araçtır; gaye değil, sadece güç ve imkân sağlar. Peki bu güç ne yapar? Aslında para karakteri oluşturmaz, sadece karakteri sınar ve görünür kılar. İnsan, parayla değişmez; maskesini düşürür.
İnsanı insan yapan, fiziki varlığı değil, değerleridir. Saygı, adalet, eşitlik, özgürlük, dürüstlük, empati, merhamet, hoşgörü, sorumluluk, dayanışma, barış ve insan onuru… Bu değerler, karakterin temel taşlarıdır. Paranın etkisi, bu taşların sağlamlığını test eder.
Zayıf karakterli bir kişi paraya sahip olunca, kibir ve bencillik artabilir; adaletsizlik ve çıkarcılık öne çıkar. Her şeyi yapabilirim duygusu hakim olur ve samimiyet, çıkar ilişkilerinin gölgesinde kaybolur. Paranın gücü, kişinin gerçek yüzünü ortaya çıkarır.
Karakterli olmak ise değerlerle karar vermektir, çıkarla değil. Güven, karakterin en belirgin göstergesidir. Atalarımızın dediği gibi:
“Karakter, seyirci yokken sergilenen ahlâktır.”
Gerçek karakter, dış denetimle değil, iç muhasebeyle korunur. Para, elbette satın alma gücü verir; ama insanın ruhunu ve ahlakını satın alamaz.
-Karakterli insan nasıl davranır?
Kimse görmese de doğruyu yapar
Çıkarına ters olsa bile adaletten vazgeçmez
Güçlü olduğunda kibirlenmez
Yanlış yaptığında inkâr etmez
İnsani değerler, toplumsal huzuru ve güveni sağlar, çatışmaları azaltır ve güçlü ilişkilerin kurulmasına yardımcı olur. Aynı zamanda demokratik ve adil bir toplumun temelini oluşturur.
Parası çok ama karakteri zayıf olanların eğilimleri
Kibir ve bencillik
“Her şeyi yapabilirim” duygusu
Çıkar ilişkilerinin samimiyetin önüne geçmesi
Kendini herkesten üstün görme
Eleştiriye tahammülsüzlük, sürekli onay ve hayranlık bekleme
Sabırsızlık ve öfke kontrolü sorunları
İnsanları çıkar için kullanma, gerçekleri çarpıtma
Dostluk kuramama ve sürekli kontrol etme ihtiyacı
Daha fazlasını isteme ama mutlu olamama, boşluk hissi
Bu kişiler etraflarında kalabalık insan olsa da içsel olarak çoğu zaman yalnızdır. Bu yüzden tekrar etmek gerekir: Para karakteri bozmaz; karakteri olmayanı ele verir. Ve unutmayalım ki, paranın tedavi edemediği tek şey karakter eksikliğidir.