CENEVRE- İsviçre’nin önde gelen spor giyim markalarından On, “yeşil aklama” (greenwashing) suçlamasıyla karşı karşıya. Batı İsviçre Tüketici Derneği (FRC), On’un “Cloudneo” adlı koşu ayakkabısını “tamamen geri dönüştürülebilir” olarak tanıtmasına rağmen, bu iddianın gerçeği yansıtmadığını belirterek Zürih’te dava açtı.
FRC, Haziran 2024’te Batı İsviçre Televizyonu RTS tarafından yapılan bir araştırmaya dayanarak, On’un “Cloudneo” modelinin geri dönüşümü konusunda yanıltıcı bilgiler verdiğini öne sürüyor. Araştırmaya göre, gümrük verileri on binlerce çift ayakkabının satıldığını gösterirken, o tarihe kadar hiçbir çiftin geri dönüştürülmediği ortaya çıktı. FRC, On ile yapılan görüşmelerin sonuçsuz kalması üzerine hukuki yollara başvurma kararı aldı.
On ise bu iddiaları reddediyor. Şirket, Ağustos 2024’te yaklaşık 1000 çift “Cloudneo” ayakkabısının geri dönüştürüldüğünü ve her bir ayakkabının %90’ından fazlasının yeni On ayakkabılarına dönüştürüldüğünü belirtti. Kalan küçük bir kısmın ise iş ortakları tarafından farklı tüketici ve endüstriyel ürünlere entegre edildiğini, hiçbir ürünün çöplüğe gönderilmediğini vurguladı. On, FRC’nin iddialarının hukuki veya fiili bir dayanağı olmadığını savunarak, davanın açılması için meşru bir gerekçe bulunmadığını ifade etti.
Bu dava, İsviçre’de 1 Ocak 2025’te yürürlüğe giren ve objektif ve doğrulanabilir temellere dayanmayan iklimle ilgili reklam beyanlarını yasaklayan haksız rekabet yasası kapsamında açılan ilk davalardan biri olma özelliğini taşıyor. FRC, bu davayla yanıltıcı iklim vaatleriyle mücadelede emsal oluşturmayı hedefliyor ve tüketicileri şüpheli iklim iddialarını kendilerine bildirmeye çağırıyor. Örgüt, bu tür vakalarda şirketlerle doğrudan iletişime geçerek, gerekirse kamuoyu önünde ifşa etmeyi veya yasal işlem başlatmayı planlıyor.
“Cloudneo”, On’un “Cyclon” adlı döngüsel programının bir parçası olarak piyasaya sürüldü ve abonelik modeliyle sunuldu. Bu program kapsamında kullanıcılar, eski ayakkabılarını geri göndererek yenileriyle değiştirebiliyor ve geri gönderilen ayakkabılar geri dönüştürülerek yeni ürünlere dönüştürülüyor. Ancak FRC, bu sürecin şeffaf ve etkili bir şekilde yürütülmediğini iddia ediyor.
Sonuç olarak, bu dava, şirketlerin çevresel iddialarının doğruluğu ve tüketicilerin bu konudaki bilinçlenmesi açısından önemli bir dönüm noktası olabilir. Mahkemenin vereceği karar, gelecekte benzer iddialarda bulunan şirketler için de emsal teşkil edebilir.