BERN – Kanser tedavisini başarıyla tamamlayan binlerce kişi için mücadele aslında hastalık bittikten sonra başlıyor. İsviçre merkezli SWI swissinfo.ch tarafından aktarılan habere göre, iyileşen hastalar sigorta ve finansal sistemde ciddi engellerle karşı karşıya kalıyor.
Tedavi süreci sona erdikten sonra “normal hayata dönüş” umudu taşıyan birçok kişi, özel sigorta başvurularında geçmiş hastalıklarını beyan etmek zorunda kalıyor. Sağlık formunda işaretlenen tek bir “kanser” kutucuğu, sigorta reddine, kapsam dışı bırakılmaya ya da çok yüksek primlere yol açabiliyor.
Uzmanlara göre bu durum, iyileşmiş bireyleri yıllarca finansal güvencesizlik riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
“Unutulma hakkı” tartışması
Bu soruna çözüm olarak Avrupa’da giderek yaygınlaşan “unutulma hakkı” (right to be forgotten) gündeme geliyor. Bu uygulamaya göre, belirli bir süre boyunca hastalık tekrarlamazsa, eski kanser teşhisi sigorta değerlendirmelerinde dikkate alınmıyor.
Ancak İsviçre’de özel sigorta sektöründe böyle bir düzenleme henüz bulunmuyor.
Krebsliga Schweiz temsilcisi Aline Descloux, konunun ciddiyetine dikkat çekerek şunları söylüyor:
“İnsanlar, bir teşhisin ardından ne kadar hızlı şekilde yoksulluk riskine düşebileceklerini fark etmiyor.”
Özellikle serbest çalışanlar ve küçük işletmelerde çalışanlar için durum daha da zor. Örneğin hastalık nedeniyle iş göremezlik sigortası yaptırmak, kanser geçmişi olan kişiler için neredeyse imkânsız hâle gelebiliyor.
Tıp ilerliyor, sistem geride kalıyor
Genolier Kanser Merkezi’nden onkolog Matti Aapro, tıp alanındaki ilerlemelerin sigorta sistemine yeterince yansımadığını belirtiyor:
“Bazı hastalarda iyileşmenin kalıcı olacağını biliyoruz. Ancak sigortacılar hâlâ sadece geçmişteki hastalığa bakıyor.”
Bu durum, modern tıbbın geldiği nokta ile sigorta değerlendirme kriterleri arasında ciddi bir uyumsuzluk olduğunu ortaya koyuyor.
Siyasette de gündemde
Konunun çözümü için siyasi adımlar da atılıyor. Benjamin Roduit tarafından sunulan bir önerge, özel sigortalarda sağlık geçmişinin açıklanma zorunluluğunun 5 yıl ile sınırlandırılmasını öngörüyor.
Ancak Federal Hükümet bu öneriye temkinli yaklaşıyor. Yetkililere göre böyle bir düzenleme, tüm sigortalılar için primlerin artmasına neden olabilir.
Sigortacılar ne diyor?
Sigorta şirketleri ise risk değerlendirmesi için sağlık bilgilerinin gerekli olduğunu savunuyor. Ayrıca bu tür düzenlemelerin piyasa dengesini bozabileceği ve maliyetleri artırabileceği görüşünde.
St. Gallen Üniversitesi tarafından hazırlanan bir rapor da “unutulma hakkı”nın ek maliyetler doğurabileceğini ve bunun primlere yansıyabileceğini ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre sorun sadece sağlık değil; aynı zamanda sosyal adalet meselesi. Kanseri yenen bireylerin hayatlarına tam anlamıyla dönebilmeleri için, sadece tıbbi değil, ekonomik ve hukuki engellerin de aşılması gerekiyor.