BERN – İtalya’nın güvenlik güçlerine kamusal alanlarda biyometrik verilerin toplanmasına imkân tanıyacak yüz tanıma sistemine yeşil ışık yakmasının ardından, İsviçre’de de benzer teknolojilerin kullanımına ilişkin tartışmalar yeniden gündeme geldi. Watson gazetesinin haberine göre, İsviçre’de şu an gerçek zamanlı kitlesel yüz tanıma sistemi kullanılmasa da, Federal Polis Ofisi (Fedpol) gelecek yıldan itibaren yeni nesil yüz karşılaştırma teknolojisini devreye almayı planlıyor.
Haberde görüşlerine yer verilen yapay zekâ ve algoritmalar üzerine çalışan sivil toplum kuruluşu AlgorithmWatch’ın kıdemli politika sorumlusu Estelle Pannatier, mevcut yasal düzenlemelerin temel hakları korumakta yetersiz kaldığını savundu.
Fedpol yalnızca suç sonrası kullanımın mümkün olduğunu belirtiyor
Watson’ın aktardığına göre Fedpol, kullanılacak sistemin yalnızca bir suç işlendiikten sonra soruşturma kapsamında devreye alınacağını vurguluyor.
Kurumun açıklamasına göre;
* Yüz görüntüleri yalnızca resmi polis veri tabanındaki kayıtlarla karşılaştırılacak.
* Sosyal medya fotoğrafları veya kimlik belgelerindeki görüntüler kullanılmayacak.
* Kamusal alanlarda kameralar aracılığıyla gerçek zamanlı otomatik yüz taraması yapılmayacak.
* Sistem vaka bazında ve yalnızca soruşturma amacıyla kullanılacak.
Fedpol ayrıca bu yöntemin cinayet, tecavüz, adam kaçırma ve ağır hırsızlık gibi ciddi suçların soruşturulmasında uygulanabileceğini belirtiyor.
Bazı kanton polisleri sistemi şimdiden kullanıyor
Watson’ın haberine göre Vaud, Neuchâtel, Aargau ve St. Gallen kanton polisleri halihazırda “bir kişiyi tek bir görüntü üzerinden veri tabanıyla eşleştirme” yöntemiyle çalışan yüz tanıma sistemlerinden yararlanıyor.
AlgorithmWatch ise İsviçre istihbarat birimlerinin de benzer teknolojileri kullandığı yönünde bilgiler bulunduğunu ancak bu konuda kamuoyuna yeterli bilgi verilmediğini ifade ediyor.
STK: Mevcut yasal çerçeve yetersiz
AlgorithmWatch temsilcisi Estelle Pannatier, mevcut uygulamanın bile ciddi hukuki sorunlar içerdiğini söyledi.
Pannatier’e göre;
* Kullanılan görüntülerin hangi kaynaklardan elde edildiği her zaman açık değil.
* Temel haklara etkisi konusunda zorunlu risk analizi yapılmıyor.
* Hukuki dayanak bazı durumlarda tartışmalı bulunuyor.
Kuruluş özellikle kamusal alanlarda gerçek zamanlı ve kitlesel biyometrik tarama yapılmasına kesinlikle karşı çıkıyor.
“Kitlesel gözetim riski doğurabilir”
Habere göre uzmanlar, geniş kapsamlı yüz tanıma sistemlerinin insanların davranışlarını değiştirebileceğine dikkat çekiyor.
AlgorithmWatch’a göre vatandaşlar sürekli izlendiklerini düşünmeleri halinde;
* gösterilere katılmaktan,
* belirli alanlara gitmekten,
* kamusal faaliyetlerde bulunmaktan kaçınabilir.
Bu durumun ifade özgürlüğü ve toplantı hakkı gibi temel haklar üzerinde baskı oluşturabileceği belirtiliyor.
Yanlış teşhis riski de bulunuyor
Haberde ayrıca birçok yüz tanıma algoritmasının;
* kadınları,
* koyu ten rengine sahip kişileri
tanımlamada daha yüksek hata oranına sahip olduğuna ilişkin bilimsel araştırmalara da dikkat çekiliyor. Yanlış eşleştirmelerin masum kişilerin soruşturmalara dâhil edilmesi riskini artırabileceği ifade ediliyor.
İsviçre’de siyasi tartışma sürüyor
Watson’ın haberine göre 2023 yılından bu yana bazı şehirler ve kantonlar kamusal alanlarda yüz tanıma teknolojisinin kullanılmasına karşı kararlar aldı.
Buna rağmen özellikle güvenlik gerekçesiyle bu teknolojinin daha geniş kullanılmasını isteyen siyasi girişimlerin de Federal Parlamento gündemine taşındığı belirtiliyor.
Uzmanlar ise yüz tanıma sistemlerinin suç oranını otomatik olarak düşürdüğünü gösteren kesin bilimsel kanıt bulunmadığını, bu nedenle teknolojinin kullanım sınırlarının ülke genelinde kapsamlı bir toplumsal ve hukuki tartışmayla belirlenmesi gerektiğini savunuyor. Watson gazetesine göre önümüzdeki dönemde Fedpol’ün yeni uygulamasıyla birlikte İsviçre’de veri güvenliği, özel hayatın korunması ve kamu güvenliği arasındaki denge yeniden siyasi gündemin önemli başlıklarından biri olacak.