BONADUZ – İsviçre’de ormancılık sektörünün artan mali baskılarla karşı karşıya kalması ve toplumda strese bağlı rahatsızlıkların yaygınlaşması, ormanların farklı amaçlarla kullanılmasını gündeme getirdi. Graubünden Kantonu’ndaki Bonaduz Belediyesi tarafından hayata geçirilen “sağlık ormanı” projesi, doğayla iç içe dinlenmeyi bilimsel temelli farkındalık çalışmalarıyla bir araya getiriyor.
Tages-Anzeiger’in haberine göre, Bonaduz yakınlarındaki Bot Mulins ormanında ziyaretçilerin günlük yaşamın yoğunluğundan uzaklaşarak yavaşlamaları ve çevrelerini bütün duyularıyla keşfetmeleri amaçlanıyor.
Orman banyosu ile günlük stresten uzaklaşıyorlar
Sağlık ormanında gerçekleştirilen çalışmaların merkezinde, Japonya’da “Shinrin-yoku” adıyla bilinen orman banyosu bulunuyor. Bu yöntem, herhangi bir suda yüzmeyi değil, orman ortamını bütün duyularla fark ederek doğada bilinçli ve yavaş zaman geçirmeyi ifade ediyor.
Sertifikalı orman banyosu eğitmeni Susanna Roffler, insanların günlük yaşamlarında sürekli uyaranlara maruz kaldığını ve hızlı hareket ettiğini belirterek, orman banyosunun yavaşlamayı, duyuları harekete geçirmeyi ve içinde bulunulan ana odaklanmayı amaçladığını söyledi.
Katılımcıların ormanda son derece yavaş yürüdüğünü anlatan Roffler, bu sayede doğadaki küçük ayrıntıların daha iyi fark edildiğini ifade etti. Bilinçli biçimde yavaşlamanın başlangıçta birçok kişi için zor olduğunu belirten Roffler, bunun zihinsel yoğunluğu azaltmanın önemli yollarından biri olduğunu vurguladı.
Yalınayak yürüyüş yolu ve ahşap dinlenme alanları kuruldu
Sağlık ormanı fikrini geliştiren Bonaduz-Rhäzüns Orman İşletmesi Müdürü Dominik Mannhart, projenin temellerinin 2018 yılında katıldığı bir mesleki eğitim programının ardından atıldığını söyledi.
Bisiklet yolu ile orman mezarlığı arasında bulunan ağaçlık alanın proje için uygun olduğuna karar verildi. Belediye, doğanın ön planda tutulduğu sade bir düzenleme gerçekleştirdi.
Proje kapsamında farklı doğal yüzeylerden oluşan yalınayak yürüyüş yolu, yerel ağaçlardan üretilen özel dinlenme koltukları ve günlük yaşamda farkındalık konusunda bilgiler içeren bir pano hazırlandı. Alan halka ücretsiz olarak açık tutuldu.
Projenin kurulması ve bakım çalışmaları için toplam 7 bin 500 İsviçre frangı harcandı. Maliyetin tamamı Bonaduz Belediyesi tarafından karşılandı.
Mannhart, ormanın yapay eğlence unsurlarıyla doldurulmaması gerektiğine dikkat çekerek, “Orman bir eğlence parkı değildir. Burada daha fazla yapay düzenlemeye ihtiyaç yok” değerlendirmesinde bulundu.
İsviçre’de kereste üretimi giderek daha az kazandırıyor
Sağlık ormanları yalnızca toplum sağlığına yönelik bir proje olarak görülmüyor. Bu alanlar, ekonomik sıkıntılar yaşayan ormancılık işletmeleri için de yeni gelir kaynakları oluşturma potansiyeli taşıyor.
İsviçre Orman Birliği Sözcüsü Benno Schmid, ülkenin birçok bölgesinde yalnızca kereste üretimine dayanan ormancılık faaliyetlerinin artık kazanç sağlamadığını belirtti. Schmid, bazı orman sahiplerinin ağaç kesimi yaptıklarında dahi zarar edebildiğini söyledi.
İsviçre’de halkın ormanlara ücretsiz erişim hakkı yasal güvence altında bulunuyor. Bu nedenle ziyaretçilerden giriş veya yürüyüş yolu ücreti alınması büyük ölçüde mümkün değil. Ormanlar dinlenme ve sağlık açısından önemli imkânlar sunsa da bu hizmetler orman sahiplerine doğrudan gelir getirmiyor.
ZHAW sağlık turizmi olanaklarını araştırdı
Zürih Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (ZHAW), Pan Bern danışmanlık şirketiyle birlikte 2021-2023 yılları arasında ormanların sağlık turizmi alanında nasıl değerlendirilebileceğini araştırdı. Federal Çevre Dairesinin mali destek verdiği çalışmada, yeni ortaklıklar ve iş modelleri aracılığıyla ormancılık sektörü için ekonomik değer oluşturulması hedeflendi.
Araştırma sorumlusu Martina Föhn, küreselleşme, dijitalleşme ve sürekli ulaşılabilir olma baskısının strese bağlı rahatsızlıkları artırdığını söyledi. Föhn, özellikle Japonya’da orman banyosunun uzun süredir sağlık alanında destekleyici bir yöntem olarak kullanıldığını belirtti.
Araştırmalarda doğada geçirilen kısa sürelerin stres hormonu olarak bilinen kortizol ile adrenalin ve noradrenalin seviyelerinin düşmesine katkı sağlayabildiği ifade ediliyor.
Bununla birlikte İsviçre’de sağlık sigortalarının orman terapisi çalışmalarını doğrudan karşılamadığı belirtiliyor. Föhn’e göre bunun mümkün olabilmesi için orman terapistlerinin mesleki olarak tanınması ve hizmetlerin sağlık sigortalarına fatura edilebilmesine yönelik yasal düzenlemeler yapılması gerekiyor.
Orman işletmesine ek gelir sağladı
Bonaduz’daki proje, orman işletmesine şimdiden ekonomik katkı sunmaya başladı. Sağlık ormanının yakınındaki kütük ev yenilenerek şirketlerin, ekiplerin ve özel grupların kullanımına açıldı.
Susanna Roffler tarafından düzenlenen eğitimler ile şirketlere yönelik farkındalık programları sayesinde kütük ev hafta içi gündüz saatlerinde de kiralanabiliyor. Yapının yılda yaklaşık 190 ila 200 kez kiralandığı belirtiliyor.
Dominik Mannhart, bu faaliyetlerin orman işletmesi için önemli bir ek gelir kaynağı oluşturduğunu ifade etti.
“Ezoterik değil, farkındalık çalışması”
Orman banyosuna yönelik bazı önyargıların hâlâ devam ettiğini belirten Susanna Roffler, yöntemin kimi insanlar tarafından ruhani veya ezoterik bir uygulama olarak değerlendirildiğini söyledi.
Roffler, orman banyosunun doğrudan tıbbi tedavinin yerine geçmediğini ancak farkındalık ve stresin azaltılmasına yönelik bilimsel araştırmalarla desteklenen bir uygulama olduğunu vurguladı.
Uzmanlar, sağlık ormanlarının doğanın korunması şartıyla İsviçre ormancılığına katkı sağlayabileceğini düşünüyor. Profesyonel biçimde hazırlanan programların ziyaretçi yoğunluğunu yönlendirebileceği, çevre bilincini güçlendirebileceği ve ormanların korunmasına destek olabileceği belirtiliyor.
Bu yaklaşımla ormanların hem stres yaşayan insanlar için doğal bir dinlenme alanına hem de ormancılık sektörünün geleceği açısından yeni bir çalışma sahasına dönüşebileceği ifade ediliyor.