İsviçre’de ve Avrupa’nın büyük bölümünde yaz saati uygulaması bu hafta sonu sona eriyor. 25 Ekim Pazar günü saat 03.00’te saatler bir saat geri alınarak 02.00’ye getirilecek. Böylece pazar gecesi bir saat uzayacak.
Saat değişikliği sayesinde gece çalışanlar ve dışarıda vakit geçirenler bir saat daha fazla zamana sahip olacak. Akıllı telefonlar ve internete bağlı birçok cihaz saati otomatik olarak güncellerken, manuel saatlerin geri alınması gerekecek.
SAAT UYGULAMASI NEDEN BAŞLADI?
Avrupa’da yaz saati uygulaması, 1973’te yaşanan petrol krizi sonrasında enerji tasarrufu sağlamak amacıyla gündeme geldi. Saatlerin değiştirilmesiyle iş yerlerinde ve evlerde gün ışığından daha fazla yararlanılması hedeflendi.
İsviçre de Avrupa ülkeleriyle saat farkı oluşmaması amacıyla 1981 yılında yaz saati uygulamasına geçti.
Uygulama her yıl mart ayının son pazar günü başlıyor, ekim ayının son pazar günü sona eriyor. Gelecek yıl yaz saati uygulamasına 28 Mart 2027’de yeniden geçilecek ve saatler bir saat ileri alınacak.
KALICI YAZ SAATİ TARTIŞMASI SÜRÜYOR
Saatlerin yılda iki kez değiştirilmesi uzun süredir tartışma konusu. Yapılan kamuoyu araştırmalarında birçok kişinin sonbaharda normal saate dönmek yerine yıl boyunca yaz saati uygulamasının sürmesini tercih ettiği görülüyor.
Ancak bilim insanları, kalıcı yaz saatinin özellikle kış aylarında sabahların daha karanlık geçmesine neden olacağına dikkat çekiyor. Bu durum, okula ve işe gidenlerin günün ilk saatlerinde karanlıkta yola çıkmasına yol açabilir.
Kanada’daki British Columbia Üniversitesi’nden Raymond Lam’ın da aralarında bulunduğu araştırmacılar, bilimsel çalışmaları inceleyerek saat değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Uyku ve biyolojik saat alanındaki uzman kuruluşların önemli bir bölümü, saat değişikliğinin kaldırılması durumunda kalıcı normal saatin tercih edilmesini öneriyor.
KALICI YAZ SAATİ SAĞLIK SORUNLARINA YOL AÇABİLİR
Araştırmacılara göre sabah ışığı, insan vücudunun biyolojik saatinin 24 saatlik gün döngüsüyle uyum sağlamasına yardımcı oluyor. Akşam saatlerindeki ışık ise uyku düzenini geciktirebiliyor.
Bu nedenle kış aylarında kalıcı yaz saati uygulanması, özellikle mevsimsel depresyon yaşayan kişiler açısından sağlık sorunlarını artırabilir.
Araştırmada geçmişte farklı ülkelerde uygulanan sistemler de değerlendirildi. ABD, 1974’te enerji krizi sırasında kalıcı yaz saatine geçmiş ancak uygulamayı bir yıl dolmadan sona erdirmişti. Rusya da 2011’de başlattığı kalıcı yaz saati uygulamasından 2014’te vazgeçmişti. Şili ise 2015’te aldığı benzer bir kararı daha sonra geri çekmişti.
Kaynak: Nau.ch / Keystone-SDA; İsviçre Federal Metroloji Enstitüsü (METAS).