BERN – İsviçre’de malullük sigortası (IV), artan başvurular nedeniyle ciddi bir mali baskı altında. Yetkililere göre sistem, yıllık 300 milyon frankı aşabilecek bir açık riskiyle karşı karşıya ve yaklaşık 10 milyar franklık borcunu geri ödemekte zorlanıyor.
BSV tarafından paylaşılan verilere göre, 2024 yılı sonunda ülkede 227 binden fazla kişi IV maaşı alıyor. Uzun yıllar düşüşte olan bu sayı, 2019’dan itibaren yeniden yükselişe geçti.
Artışın en dikkat çekici yönü ise genç yaş gruplarında görülüyor. Özellikle 18–25 yaş arası bireyler arasında psikolojik rahatsızlıklar nedeniyle IV’ye başvuranların sayısı hızla artıyor. 18–24 yaş grubunda psikolojik nedenlerle verilen yeni IV maaşları 2003’te 938 iken, 2024’te bu sayı 1.959’a yükselerek iki katından fazla arttı.
Uzmanlara göre bu durum finansal açıdan kritik bir sorun yaratıyor. Çünkü genç yaşta IV sistemine giren bir kişi, onlarca yıl boyunca sistemden destek alabiliyor. Bu da sigorta üzerindeki yükü katlayarak büyütüyor.
Yetkililer geçmişte uygulanan “entegrasyon öncelikli” politikaların belirli ölçüde işe yaradığını belirtiyor. Erken müdahale ve mesleki entegrasyon programlarına katılan bireylerin yaklaşık yüzde 70’inin birkaç yıl içinde yeniden gelir elde edebildiği ifade ediliyor. Ancak genel tabloya bakıldığında, IV’den çıkanların büyük kısmının tekrar iş hayatına kalıcı şekilde dönemediği görülüyor.
Veriler, IV’den ayrılan gençlerin önemli bir bölümünün yeniden sosyal yardım ya da sigorta sistemlerine geri döndüğünü ortaya koyuyor. Bu da sorunun sadece sigorta sistemi içinde değil, daha geniş bir sosyal ve ekonomik çerçevede değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
Uzmanlara göre asıl kritik soru şu: Gençler neden giderek daha fazla psikolojik sorun yaşıyor ve neden bu kadar erken yaşta IV sistemine giriyor?
BSV bu konuda henüz net bir yanıt olmadığını kabul ediyor. Çalışma hayatı, sosyal güvenlik sistemi ve toplumdaki genel ruh sağlığı gibi alanlarda daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç olduğu belirtiliyor.
Federal hükümet ise yeni reformlarla hem mali dengeyi sağlamak hem de gençleri iş hayatında tutacak çözümler geliştirmek için çalışmalarını sürdürüyor.