ZÜRİH – Avustralyalı doktor ve Exit International’ın kurucusu Philip Nitschke, “Kairos” adını verdiği yeni bir cihazı İsviçre’de tanıtmayı planlıyor. Boyna takılan ve şah damarına basınç uygulayarak kısa sürede bilinç kaybı oluşturmayı hedeflediği belirtilen cihaz, kamuoyunda ciddi tartışmalara yol açtı. Konuya ilişkin ayrıntılar İsviçre basınında geniş yer buldu.
Aargauer Zeitung’un aktardığına göre, Nitschke cihazın bir akıllı telefon uygulaması üzerinden aktive edileceğini ve öncesinde “Nora” adlı yapay zekâ programının kişinin karar verme ehliyetini test edeceğini açıkladı. Uygulamanın Mart ayında Zürih’te tanıtılması planlanıyor.
Kairos’un, askeri araştırmalara dayanan bir basınç yöntemi kullandığı ve yanlış uygulama halinde ağır beyin hasarına yol açabileceği belirtiliyor. Bu nedenle daha önce benzer yöntemlerin bazı kuruluşlar tarafından riskli bulunarak rafa kaldırıldığı ifade ediliyor.
İsviçre Neden Merkez Seçildi?
İsviçre, asistli intiharın belirli şartlar altında yasal olması ve yabancıların da bu imkândan yararlanabilmesi nedeniyle Exit International için önemli bir merkez konumunda. Haberde, ilk uygulamalar için organizasyonel destek gerektiği ve ardından bir Hollandalı kadının hazır olduğu bilgisi yer aldı.
İsviçre’de yaygın kullanılan yöntem ise reçeteye tabi sodyum pentobarbital maddesi. İlacın temini için doktor onayı ve kişinin karar verme ehliyetine sahip olması gerekiyor. Yapay zekânın bir doktorun yerini alıp alamayacağı ise tartışmalı bir konu olarak öne çıkıyor.
Rekabet ve Eleştiriler
Haberde ayrıca Exit International’ın daha önce 2024’te İsviçre’de gündeme gelen “Sarco” kapsülünü tanıttığı ve bu tür projelerin küresel dikkat çektiği hatırlatıldı. Eski Avrupa Direktörü Tom Curran’ın, organizasyonun gelirlerinde düşüş yaşandığını ve yeni projelerin ticari bir hamle olabileceğini öne sürdüğü belirtildi.
Exit International ise tüm gelirlerin araştırma ve geliştirmeye yatırıldığını savunuyor.
Hukuki Çerçeve
İsviçre Ceza Kanunu, “bencil saiklerle” intihara yardım etmeyi yasaklıyor. Daha önce Dignitas’a ilişkin bir davada yabancılara sunulan hizmet bedelinin (yaklaşık 11.000 Frank) suç teşkil etmediği yönünde karar verilmişti. Ancak yeni cihazın, hukuki ve siyasi tartışmaları yeniden alevlendirebileceği değerlendiriliyor.
İsviçre’deki bazı kuruluşlar, bu tür “ölüm makinelerinin” ülkenin liberal modelini riske atabileceği görüşünde. Konuya ilişkin tartışmaların önümüzdeki dönemde hem hukuk hem de siyaset alanında devam etmesi bekleniyor.