BERN - İsviçre Sendikalar Federasyonu'nun (SGB) hazırladığı yeni bir rapora göre, İsviçre'de gelir eşitsizliği son yıllarda yeniden artış gösterdi. Özellikle en yüksek gelir grubundakilerin kazançları önemli ölçüde yükselirken, düşük ve orta gelir grubundaki çalışanların reel gelirleri ya yerinde saydı ya da geriledi.
Düşük ve orta gelirli kişilerin kullanılabilir aylık gelirleri 2016-2025 arasında düştü, en üst %0,1’lik kesimde ise 6500 Frank’ın üzerinde artış oldu. Bu veriler Sendikalar Birliği’nin Salı günü yayımlanan Gelir Dağılımı Raporu’ndan geliyor.
Orta kesimde reel ücretler yerinde sayıyor
Rapora göre orta kesimdeki reel ücretler 2016-2026 arasındaki sekiz yılda stagnasyon (durağanlık) gösterdi. Oysa 2006-2016 döneminde finans krizine rağmen reel ücretler yılda ortalama %0,9 artmıştı.Son yıllarda verimlilik yılda yaklaşık %1 artmasına rağmen bu artış ücretlere yansımadı.
Bundan özellikle işverenler ve hissedarlar yüksek kâr marjları ve temettü dağıtımlarıyla yararlandı. Bazı çalışanlar ise enflasyon telafisi (Teuerungsausgleich) bile alamadı.Buna karşılık en iyi kazanan %1’lik kesimin reel ücretleri 2016’dan beri %16’dan fazla yükseldi.
Cinsiyetler arasında büyük uçurum
Cinsiyetler arası ücret farkı hâlâ çok büyük. Tüm kadınların yarısı ayda 5000 Frank’tan az kazanırken, erkeklerde bu medyan ücret 7000 Frank seviyesinde.Aylık 2000 Frank’lık farkın yarısı farklı çalışma sürelerinden kaynaklanıyor. Kadınlar haftada ortalama 12 saat daha fazla ücretsiz ev ve bakım işi yapıyor. Farkın 500 Frank’ı “kadın meslekleri”nin daha düşük ücretli olmasından ve erkeklerin daha sık yönetici pozisyonunda bulunmasından kaynaklanıyor. Kalan 500 Frank’lık kısım ise açıklanamıyor ve kısmen ayrımcılığa bağlanıyor.
Primler cep yakıyor
Analize göre sağlık sigortası primleri düşük ve orta gelirleri ağır şekilde etkiliyor. İki çocuklu orta gelirli bir ailede, primler (indirimlere rağmen) on büyük kantonda brüt gelirin %10’undan fazlasını oluşturuyor.2026’da yürürlüğe giren Prim İndirimi Girişimi’nin karşı teklifi (Kantonalara daha fazla sorumluluk veren) yetersiz uygulanıyor. SGB, birçok kantonda ilerleme için parlamenter öneri veya halk girişimi gerektiğini eleştiriyor.Doğrudan vergilendirme bir nebze denge sağlasa da, bu etki primler yüzünden kısmen ortadan kalkıyor. Devlet yükümlülüklerinin ekonomik güce bağlılığı giderek azalıyor.
Asgari ücret talepleri
SGB bu nedenle ücret ve vergi politikasında köklü bir değişim istiyor. Düşük ve orta kesim reel ücretleri belirgin şekilde artmalı, enflasyon telafisi standart hale gelmeli.Sendika ayrıca:
- Tamamlanmış mesleki eğitim (Lehre) yapanlar için 5000 Frank asgari ücret,
- Genel olarak 4500 Frank’ın altında ücret olmaması talep ediyor. Kantonlar, yüksek gelirlilere vergi indirimi yerine sağlık primlerini önemli ölçüde düşürmeli.
(Kaynak: SGB Verteilungsbericht)