ZÜRİH – İsviçre’de emeklilik dönemine hazırlanan çalışanları yakından ilgilendiren yeni bir analiz, ikinci basamak emeklilik sistemi (BVG/Pensionskasse) kapsamında bağlanan maaşların son yıllarda ciddi şekilde gerilediğini ortaya koydu. Tages-Anzeiger gazetesinin, VZ Vermögenszentrum tarafından hazırlanan “Emeklilik Barometresi” verilerine dayandırdığı habere göre, 2002 yılından bu yana emeklilik gelirleri ortalama yüzde 16 oranında azaldı.
Araştırmaya göre yıllık 120 bin frank gelir elde eden ve bugün 55 yaşında olan bir çalışan, on yıl sonra emekli olduğunda yılda yaklaşık 63 bin frank emekli geliri alabilecek. Aynı gelir grubundaki bir çalışan 2002 yılında ise yaklaşık 75 bin frank emekli maaşı bekleyebiliyordu. Bu da yıllık yaklaşık 12 bin franklık bir kayba işaret ediyor.
AHV arttı, emeklilik sandığı maaşları düştü
Habere göre, devlet emeklilik sistemi olan AHV maaşları enflasyon ve ücret artışlarına paralel olarak yıllar içinde yükseldi. 2002’den bu yana AHV ödemeleri yaklaşık yüzde 22 arttı. Buna ek olarak yürürlüğe giren 13. AHV ödemesi ile toplam artış yaklaşık yüzde 33’e ulaştı.
Buna karşın, mesleki emeklilik sistemi olan Pensionskasse (2. sütun) ödemeleri aynı dönemde önemli ölçüde geriledi. İncelenen örnekte emeklilik sandığından alınacak maaş nominal olarak yaklaşık yüzde 40 azaldı.
En büyük kayıp orta ve yüksek gelir grubunda
VZ Vermögenszentrum uzmanı Karl Flubacher, emeklilik döneminde özellikle orta ve yüksek gelirli çalışanların daha az gelirle yaşamaya hazırlanması gerektiğini belirtti.
Verilere göre;
* 2002 yılında yıllık 100 bin frank maaşla emekli olan bir kişinin emekli geliri son maaşının yaklaşık yüzde 62’sini karşılıyordu.
* Günümüzde bu oran yaklaşık yüzde 51’e düştü.
* Yıllık 150 bin frank gelir elde edenlerde ise ikame oranı yüzde 58’den yüzde 42’ye kadar geriledi.
Düşük gelir grubunda ise AHV’nin toplam emeklilik gelirindeki payı yüksek olduğu için kaybın daha sınırlı kaldığı ifade edildi.
Neden düşüyor?
Tages-Anzeiger’in aktardığına göre bunun temel nedeni, emeklilik sermayesini yıllık maaşa dönüştüren dönüşüm oranlarının (Umwandlungssatz) yıllar içinde düşürülmesi.
Uzmanlar, insanların daha uzun yaşaması nedeniyle emeklilik fonlarının aynı sermayeyi daha uzun süre ödemek zorunda kaldığını belirtiyor. Bu nedenle dönüşüm oranlarının aşağı çekildiği, aksi halde genç çalışanların emeklilerin maaşlarını finanse etmek zorunda kalacağı ifade ediliyor.
Federal İstatistik Dairesi verilerine göre;
* 1985 yılında 65 yaşındaki bir erkeğin ortalama kalan yaşam süresi 14,9 yıl iken bugün 20,7 yıla yükseldi.
* Kadınlarda ise bu süre 19 yıldan 23,2 yıla çıktı.
Emeklilik yaşının yükseltilmesine destek yok
Haberde yer alan VZ araştırmasına göre, artan yaşam süresine rağmen emeklilik yaşının yükseltilmesi kamuoyunda destek bulmuyor. Mayıs ayında gerçekleştirilen temsili ankette katılımcıların üçte ikisinden fazlası emeklilik yaşının artırılmasına karşı çıktı.
Öte yandan İsviçre Emeklilik Fonları Birliği (Inter-Pension) Genel Müdürü Nico Fiore, söz konusu hesaplamaların tek bir örnek üzerinden yapıldığını belirterek, bunun tüm emeklilik sistemine genellenemeyeceğini savundu. Fiore, yıllık maaşların düşmesinin emeklilik fonlarının toplam performansının zayıfladığı anlamına gelmediğini ifade etti. Tages-Anzeiger‘e göre tartışma, İsviçre’nin yaşlanan nüfusu karşısında emeklilik sisteminin geleceğine ilişkin reform arayışlarını yeniden gündeme taşıyor.