BERN – İsviçre’de çalışanların ücretli yıllık izin süresinin artırılması yeniden siyasi gündeme geldi. Cenevre merkezli Mouvement Citoyens Genevois (MCG) üyesi ve Federal Parlamento’da SVP grubunda yer alan Ulusal Meclis Üyesi Daniel Sormanni, herkes için en az beş hafta ücretli izin öngören bir öneri sundu.
Sormanni’nin 19 Haziran 2026 tarihinde verdiği 26.4039 numaralı motion, İsviçre Borçlar Kanunu’ndaki yıllık izin sürelerinin yeniden düzenlenmesini talep ediyor. Buna göre yetişkin çalışanların yasal asgari izni dört haftadan beş haftaya, 20 yaşını doldurmamış çalışanların izni ise beş haftadan altı haftaya çıkarılacak. Federal Parlamento kayıtlarında yer alan teklif, henüz kabul edilmiş bir yasa değil ve değerlendirme sürecinde bulunuyor.
Sormanni’nin SVP üyesi olmadığı, MCG adına parlamentoda yer aldığı ancak partisinin Federal Parlamento’da SVP grubuna bağlı olduğu özellikle belirtiliyor.
Mevcut yasada dört hafta
İsviçre Ekonomi Sekreterliğinin (SECO) yayımladığı bilgilere göre mevcut düzenlemede, 20 yaşını doldurmuş çalışanlara yılda en az dört hafta ücretli izin verilmesi gerekiyor. Yirmi yaşın altındaki çalışanlar için ise yasal alt sınır beş hafta olarak uygulanıyor. İş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleriyle bu sürelerin üzerine çıkılabiliyor. SECO’nun mevcut izin düzenlemesi bu asgari süreleri esas alıyor.
Teklifin gerekçesinde, İsviçre’de birçok çalışanın zaten beş hafta veya daha fazla yıllık izin kullandığına işaret ediliyor. Federal İstatistik Dairesi verilerine dayanan basın haberlerine göre, 2025 yılında tam zamanlı çalışanların ortalama yıllık izin süresi beş hafta bir gün seviyesinde gerçekleşti.
Ancak bu ortalamanın sektörler arasındaki önemli farklılıkları gizlediği belirtiliyor.
Bazı sektörlerde beş hafta zaten uygulanıyor
Blick’in sektörlere göre hazırladığı karşılaştırmaya göre inşaat, elektrik, gastronomi, fırıncılık ve pastacılık gibi alanlarda çalışanların önemli bir bölümü toplu iş sözleşmeleri sayesinde yılda beş hafta izin kullanıyor.
Ana inşaat sektöründeki ulusal çerçeve sözleşmesi çalışanlara beş hafta izin tanırken, 21 yaşın altındakiler ile 50 yaşın üzerindekiler için bu süre altı haftaya çıkabiliyor.
Makine, elektrik ve metal sanayisinin yanı sıra saatçilik sektöründe de daha geniş izin hakları bulunuyor. Saatçilik alanında mesleki eğitimin ilk yılında olan bazı çıraklar yedi haftaya kadar izin kullanabiliyor. Makine, elektrik ve metal sektöründe ise yaş ve çalışma süresine bağlı olarak altı veya daha fazla hafta izin veren şirketler bulunuyor.
Sağlık sektöründe ülke genelinde tek tip bir toplu iş sözleşmesi olmadığı için izin süreleri kantona ve kuruma göre değişiyor. Bununla birlikte birçok hastane ve sağlık kuruluşunda beş haftalık uygulamanın yaygın olduğu aktarılıyor.
Öğretmenlerin okul tatili yıllık izin sayılmıyor
Öğretmenlerin yaklaşık 13 haftalık okul tatiline sahip olduğu düşünülse de bu sürenin tamamı yıllık izin olarak değerlendirilmiyor. Ders hazırlıkları, sınavların değerlendirilmesi, veli görüşmeleri, eğitim programları ve idari çalışmalar nedeniyle öğretmenlerin fiilî izin süresinin çoğunlukla beş hafta civarında olduğu belirtiliyor.
Bilişim, danışmanlık, bankacılık ve sigortacılık alanlarında ise şirketler arasında farklı uygulamalar görülüyor. Yerleşik ve büyük şirketlerin çoğu çalışanlarına beş hafta izin verirken bazı yeni kurulan işletmeler ile küçük ve orta ölçekli şirketlerde yasal alt sınır olan dört hafta uygulanabiliyor.
Geçici işlerde çalışanlar, temizlik görevlileri, özel güvenlik personeli ve kuaförlük sektöründeki çalışanlar ise yaş, kıdem ve toplu iş sözleşmesine bağlı olarak çoğunlukla dört haftalık izinle yetinmek zorunda kalıyor. Büyük perakende zincirlerinde şirket sözleşmeleriyle daha fazla izin verilirken küçük mağaza ve işletmelerde dört haftalık yasal süre daha yaygın görülüyor.
İşverenlerden maliyet uyarısı
Watson’ın aktardığına göre, Sormanni’nin önerisine Sosyal Demokrat Parti ve Yeşiller’den bazı milletvekilleri de destek veriyor. Düzenlemeyi savunanlar, beş haftalık iznin birçok sektörde zaten fiilen uygulandığını ve bunun tüm çalışanlar için yasal güvenceye kavuşturulması gerektiğini belirtiyor.
Destekleyenler ayrıca çalışanların dinlenme, sağlık ve özel hayat dengesinin korunması bakımından dört haftalık yasal sınırın günümüz çalışma koşullarına yeterince cevap vermediğini savunuyor.
İsviçre İşverenler Birliği ise düzenlemeye karşı çıkıyor. İşveren tarafı, ilave bir haftalık ücretli iznin yıllık iş gücü maliyetlerini yaklaşık yüzde 2 artırabileceğini ve personel sıkıntısı yaşanan sektörlerde vardiya planlamasını zorlaştırabileceğini ileri sürüyor. Birlik, izin sürelerinin yasa yoluyla bütün sektörlere aynı şekilde uygulanması yerine işverenler ile sendikalar arasındaki toplu sözleşmelerle belirlenmesini istiyor.
2012’deki altı hafta önerisi reddedilmişti
İsviçre halkı, 11 Mart 2012’de yapılan referandumda herkes için altı hafta yıllık izin talep eden halk girişimini yüzde 66,5 oranında “hayır” oyuyla reddetmişti. O dönemde özellikle ekonomik maliyetler, şirketlerin rekabet gücü ve iş yerlerindeki personel ihtiyacı tartışmaların merkezinde yer almıştı.
Sormanni’nin bugünkü önerisi ise altı hafta yerine beş haftalık bir yasal alt sınır öngörüyor. Teklif sahipleri, bu nedenle düzenlemenin ekonomik açıdan daha ölçülü olduğunu savunuyor.
Motionun her iki parlamento kanadından kabul edilmesi, çalışanların izin süresini doğrudan ve hemen artırmayacak. Kabul edilmesi durumunda Federal Konsey, ilgili yasal değişiklikleri hazırlamakla görevlendirilecek ve düzenleme yeniden parlamentonun onay sürecinden geçecek. Dolayısıyla İsviçre’de yetişkin çalışanlar için geçerli yasal asgari yıllık izin süresi şimdilik dört hafta olmaya devam ediyor.