BERN – İsviçre, her yıl 1 Ağustos'ta Ulusal Bayramı'nı kutluyor. Ancak ülkenin kuruluşunu simgeleyen bu tarih, sanıldığı kadar eski değil. Bugün İsviçre'nin milli günü olarak kabul edilen 1 Ağustos, 1891 yılında Federal Konsey tarafından alınan kararla resmiyet kazandı ve ülkenin kuruluşunun sembolü haline geldi.
İsviçre Konfederasyonu'nun temelleri, 1291 tarihli Federal Antlaşma (Bundesbrief) ile Uri, Schwyz ve Unterwalden kantonları arasında kurulan savunma ittifakına dayanıyor. Tarihçiler, antlaşmanın tam olarak hangi gün imzalandığının bilinmediğini belirtirken, ağustos ayının başına tarihlenmesi nedeniyle 1 Ağustos ulusal kutlama günü olarak seçildi.
İlk ulusal kutlama, 1891 yılında İsviçre'nin kuruluşunun 600. yılı dolayısıyla düzenlendi. O tarihten itibaren her yıl kutlanan 1 Ağustos, 1994 yılından bu yana ise ülke genelinde resmi tatil olarak uygulanıyor.
İsviçreliler Tam Olarak Neyi Kutluyor?
Federal Bayram’da ülke, İsviçre Konfederasyonu’nun kuruluşunu kutluyor. Ancak 1 Ağustos’un geleneksel ulusal bayram olarak kabul edilmesi, Konfederasyon’un tarihinden çok daha yeni. Bu tarih, Federal Konsey tarafından belirlenmiş. 1891’de hükümet, Helvetia’nın 600. kuruluş yıldönümünü ulusal bir bayramla kutlama fikrini ortaya atmıştı. 19. yüzyılda İsviçre, ulusal bayramı olmayan son ülkelerden biriydi. Federal Konsey, “onurlu bir ulusal 600. yıl kutlaması” için tarihi 1 Ağustos olarak belirledi. Bayram ilk kez kutlandıktan sonra 1899’da resmen kabul edildi ve o tarihten beri her yıl kutlanıyor.
Federal Konsey 1 Ağustos’u Neden Seçti?
1291 tarihli Federal Mektup (Bundesbrief), genellikle İsviçre’nin en eski anayasa belgesi olarak kabul ediliyor ve 19. yüzyıldan beri Konfederasyon’un kuruluş belgesi sayılıyor. Mektup “Ağustos 1291 başı” olarak tarihleniyor. Uri, Schwyz ve Unterwalden kantonlarını (Talschaften) anan bu sözleşme, modern bir anayasa olmaktan ziyade çeşitli metinlerin bir derlemesi. Kamu hukuku, ceza hukuku, medeni hukuk ve uluslararası hukuk unsurları içeriyor. Özellikle adaletin özerkliğine vurgu yapılıyor: Orman kantonları yabancı yargıç istemiyordu.
1 Ağustos Tartışmasız mı?
Federal Konsey’in 1891’de Helvetia’nın 600. yılını kutlama fikri başlangıçta kafa karışıklığı ve tartışmalara yol açtı. Çünkü o dönemde Konfederasyon’un popüler kuruluş tarihi 1 Ağustos 1291 değil, 7 Kasım 1307’ydi. Bu tarih, 16. yüzyılda hümanist bilgin Aegidius Tschudi tarafından Rütli Yemini’ne (Rütlischwur) atfedilmişti. Uri’liler bu konuda oldukça inatçıydı: 1891’deki ilk federal bayramdan dört yıl sonra bile Altdorf’taki Tell Anıtı’na “1307” tarihini kazıdılar ve 1907’de ikinci bir 600. yıl kutlaması düzenlediler.
Rütli Yemini Nedir?
Rütli Yemini, İsviçre’nin kuruluş efsanesidir. Uri, Schwyz ve Unterwalden’den gelen erkekler, karşılıklı yardım ve destek sözü vererek ebedi bir ittifak kurdular. Komplocuların gizli buluşma yeri, Dört Kanton Gölü’nün üstündeki Rütli çayırıydı. Bu ittifak özellikle Habsburglara karşıydı; Habsburglar o dönemde Gotthard Geçidi’ne erişim bölgelerindeki etkilerini artırmaya çalışıyordu. Yoldaşların karşılıklı yardımlaşma yemini, Eski Konfederasyon ’un temelini oluşturdu.
Araştırmalar Ne Diyor?
Günümüzde araştırmacılar, tek bir kuruluş tarihi yerine İsviçre devlet yapısının kademeli olarak oluştuğunu kabul ediyor. 1291 Federal Mektubu, o dönemde pek çok benzer ittifakın mührü olarak görülüyor. Tarihçi Urs Altermatt’a göre 1880’lerde 1 Ağustos’un yeni “doğum günü” olarak öne çıkması siyasi nedenlere dayanıyordu: Federal devletin kuruluşundan yarım yüzyıl sonra, muhafazakâr ve liberal İsviçre’yi uzlaştıracak bir ideolojiye ihtiyaç vardı. Tarihçi Georg Kreis ise, Konfederasyon’un doğum anı olarak devrimci bir komplo yerine hukuki bir devlet kuruluşunun tercih edildiğini belirtiyor. Ulusal Bayram
Nasıl Kutlanıyor?
1 Ağustos, tüm İsviçre’de geleneksel olarak törenler, konuşmalar, müzik, dağ ateşleri (Höhenfeuer) ve havai fişeklerle kutlanıyor. Federal Konsey üyeleri ve siyaset, ekonomi, kültürden tanınmış isimler konuşma yapıyor. Ateşler, 14. yüzyılda yabancı valilerin kovulmasını simgeliyor. Kamu ve özel binalar İsviçre, kanton ve belediye bayraklarıyla donatılıyor. Federal Konsey, 1899’dan itibaren kantonlardan her yıl 1 Ağustos akşamı çanların çalınmasını istedi.
1 Ağustos Ne Zaman Resmen Tatil Oldu?
Başlangıçta 1 Ağustos normal bir iş günüydü. Ancak 1994’te —yani yaklaşık 32 yıl önce— Federal Bayram tüm İsviçre’de resmen tatil ilan edildi. Bir yıl önce, İsviçre Demokratları’nın (SD) girişimiyle yapılan halk oylamasında %83,8 oranında “evet” oyu çıktı. Bu, federal devletin tarihindeki en yüksek halk girişimi onay oranıdır. 26 Eylül 1993’te yaklaşık 1,5 milyon vatandaş 1 Ağustos’un tatil olması için oy kullandı; yalnızca 300 bin kişi bayramın iş günü kalmasını istedi.