ZÜRİH – İsviçre’de ortalama yaşam süresi yükselmeyi sürdürürken, artışın şimdiye kadar kaydedilen en düşük seviyeye gerilediği bildirildi. Veriler, medeni durum ile beklenen yaşam süresi arasında da dikkat çekici bir fark bulunduğunu ortaya koydu.
Watson’un Federal İstatistik Dairesinin (BFS) yeni ölüm tablolarına dayandırdığı haberine göre 2018-2023 verileri esas alındığında, doğumda beklenen yaşam süresi erkeklerde 81,6, kadınlarda ise 85,5 yıl olarak hesaplandı.
2010 ile 2020 yılları arasında yaşam beklentisi erkeklerde 1,5, kadınlarda ise 1 yıl arttı. Bu, Federal İstatistik Dairesinin 19’uncu yüzyılın sonlarında ölüm tabloları hazırlamaya başlamasından bu yana on yıllık dönemler içinde kaydedilen en düşük artış oldu.
Karşılaştırma yapıldığında, 2000 ile 2010 yılları arasında beklenen yaşam süresinin erkeklerde 2,9, kadınlarda ise 1,7 yıl arttığı görülüyor.
Koronavirüs salgını artışı yavaşlattı
Koronavirüs salgınının da yaşam beklentisindeki artışın yavaşlamasında etkili olduğu belirtildi. Salgının erkeklerde ortalama 0,4, kadınlarda ise 0,3 yıllık yaşam süresi kaybına yol açtığı hesaplandı.
Bununla birlikte, kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölümlerdeki azalma, yaşam beklentisinin yükselmesine katkı sağlayan başlıca etken olmayı sürdürüyor. Kanser nedeniyle gerçekleşen ölümlerdeki düşüşün yaşam beklentisine katkısının ise şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştığı kaydedildi.
Ölüm nedenleri yaşa göre değişiyor
Ölümlerin başlıca nedenleri yaş gruplarına göre önemli farklılıklar gösteriyor. Genç yetişkinlerde kazalar ve intiharlar dâhil olmak üzere dış etkenlere bağlı ölümler daha büyük pay oluşturuyor.
Orta yaş grubunda tümörler başlıca ölüm nedeni olarak öne çıkarken, bunların oranı 50 ile 65 yaş arasında en yüksek seviyeye ulaşıyor. Daha ileri yaşlarda ise kalp ve damar hastalıkları giderek daha fazla önem kazanıyor.
Solunum ve sindirim sistemi hastalıkları ile bulaşıcı hastalıkların tüm yaş gruplarında diğer başlıca ölüm nedenlerine kıyasla daha düşük paya sahip olduğu belirtildi.
Yaşam beklentisindeki toplam artışın yüzde 55’inin ileri yaşlardaki ölüm oranlarının düşmesinden kaynaklandığı bildirildi.
Kadınlar ile erkekler arasındaki fark azalıyor
Kadınlar hâlâ erkeklerden daha uzun yaşıyor. Ancak iki cinsiyet arasındaki yaşam beklentisi farkı zaman içinde daralıyor. Daha önce 4,4 yıl olan farkın 3,8 yıla gerilediği belirtildi. Bu fark 1990’lı yıllarda 7 yıla kadar çıkmıştı.
İsviçre vatandaşları ile yabancı ülke vatandaşları arasındaki fark da azaldı. Verilere göre yabancı erkekler İsviçreli erkeklerden ortalama 0,3 yıl, yabancı kadınlar ise İsviçreli kadınlardan 0,5 yıl daha uzun yaşıyor.
Evli erkeklerde 4,4 yıllık fark
Medeni duruma göre yapılan karşılaştırmada evli kişiler ile hiç evlenmemiş kişiler arasındaki farkın büyüdüğü görüldü.
Evli bir erkeğin 65 yaşından sonra ortalama 20,8 yıl daha yaşaması beklenirken, hiç evlenmemiş bir erkekte bu süre 16,4 yıl olarak hesaplandı. Böylece iki grup arasındaki fark 4,4 yıla ulaştı.
Kadınlarda ise 65 yaşından sonraki beklenen yaşam süresi evlilerde 24,1, hiç evlenmemişlerde 20,4 yıl olarak belirlendi. Aradaki fark 3,7 yıl oldu.
Hiç evlenmemiş 65 yaşındaki kadınların beklenen yaşam süresinin 2010’dan bu yana 0,3 yıl azaldığı da kaydedildi.
Veriler, evlilik ile daha uzun yaşam süresi arasında istatistiksel bir bağlantı bulunduğunu gösterse de bu durum tek başına evliliğin doğrudan daha uzun yaşamaya neden olduğu anlamına gelmiyor. Sosyal destek, gelir, sağlık durumu ve yaşam biçimi gibi başka etkenler de sonuçlarda rol oynayabiliyor.
Kantonlar arasında belirgin farklılıklar var
Beklenen yaşam süresi kantonlara göre de değişiklik gösteriyor. Erkeklerde doğumda beklenen yaşam süresi Glarus’ta 80,5 yıl ile en düşük, Nidwalden’de 83,7 yıl ile en yüksek seviyede bulunuyor.
Kadınlarda ise Solothurn 84,9 yıl ile en düşük, Appenzell Innerrhoden 87,2 yıl ile en yüksek yaşam beklentisine sahip.
Küçük kantonlarda nüfusun az olması nedeniyle istatistiksel dalgalanmaların daha yüksek olabileceğini belirten Federal İstatistik Dairesi, nüfusu 100 bini aşan kantonları ayrıca değerlendirdi.
Buna göre büyük kantonlar arasında erkeklerin yaşam beklentisi Basel-Stadt’ta 80,7 yıl ile en düşük, Zug’da 83,4 yıl ile en yüksek seviyede. Kadınlarda da Zug, 86,5 yıllık ortalamayla büyük kantonlar arasında ilk sırada yer aldı.
65 yaşındaki erkeklerin kalan yaşam beklentisi Glarus’ta 18,6, Zug’da 20,6 yıl olarak hesaplandı. Aynı yaştaki kadınlarda ise Glarus’ta 22, Ticino’da 23,3 yıllık ek yaşam süresi öngörüldü.