BERN – Dünya genelinde hava yolu trafiği hız kesmeden artmaya devam ediyor. 2024 yılında yaklaşık 9,5 milyar yolcu uçakla seyahat etti. Bu rakam, pandemi öncesi 2019 seviyesinin yüzde 3,8 üzerine çıkıldığını gösteriyor. Bu tablo, “uçuş utancı” tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
İsviçre’de ise uçak biletlerine iklim koruma amacıyla ek vergi getirilmesi yeniden gündemde. Ulaşım derneği Umverkehr tarafından planlanan halk inisiyatifi kapsamında, uçak biletlerinden alınacak bir uçuş vergisi için referanduma gidilmesi mümkün görünüyor.
Çoğunluk Vergiyi Destekliyor
Piyasa araştırma şirketi GFS Zürich, Umverkehr’in talebi üzerine 1000’den fazla kişiyle yaptığı ankette, uçak biletlerine ek iklim vergisi konusundaki görüşleri araştırdı. Sonuçlara göre:
• Katılımcıların yüzde 50’den fazlası,
• kısa mesafeli uçuşlarda 30 frankın üzerinde,
• uzun mesafeli uçuşlarda ise 120 frankın üzerinde bir ek ücreti kabul edilebilir buluyor.
• Katılımcıların yüzde 22’si,
• kısa mesafelerde 150 frank,
• uzun mesafelerde ise 600 franka kadar bir vergiye dahi “evet” diyor.
Gerçek Hayatta İlgi Çok Düşük
Ancak havayolu şirketlerinin paylaştığı veriler, anket sonuçlarıyla çelişiyor. Swiss havayolu şirketinde, yolcular bilet alırken uçuşun CO₂ salımını telafi etme seçeneğine sahip. Buna rağmen bu imkânı kullananların sayısı oldukça sınırlı.
Swiss Sözcüsü, Tages-Anzeiger gazetesine yaptığı açıklamada şu bilgiyi paylaştı:
“Lufthansa Group’a bağlı yolcuların – buna Swiss de dâhil – yalnızca yaklaşık yüzde 5’i, sürdürülebilir uçuşa yönelik bu seçeneklerden birini kullanıyor.”
Siyasi Cephede Görüş Ayrılığı
Hatırlanacağı üzere, 2021 yılında CO₂ Yasası, uçak biletlerine benzer bir vergi öngörmesine rağmen yüzde 51,6 ‘hayır’ oyuyla reddedilmişti. Konunun yeniden gündeme gelmesi, siyasi tartışmaları da beraberinde getirdi.
FDP Ulusal Meclis Üyesi Christian Wasserfallen, yeni girişimi sert sözlerle eleştirerek bunu bir “dayatma” olarak nitelendirdi. Wasserfallen ayrıca, ulusal düzeyde tek başına atılacak adımların rekabet dezavantajı yaratacağı uyarısında bulundu:
“Sonuçta vergiyi yalnızca İsviçre havalimanlarından kalkan yolcular öder. Örneğin Basel’de İsviçre sektörü vergilenirken, Fransız sektörü vergilenmez – bu tamamen anlamsız olur.”
Buna karşılık Yeşiller Partisi Ulusal Meclis Üyesi ve Umverkehr Eş Başkanı Franziska Ryser, anket sonuçlarını olumlu karşıladığını belirterek, uçuşların gerçek maliyetlerine kıyasla bugün çok ucuz olduğunu savundu.
Referandum Kapıda
Umverkehr’in önümüzdeki dönemde uçak biletlerine vergi getirilmesini öngören bir halk inisiyatifi başlatması bekleniyor. Tartışmanın, artan yolcu sayıları ve iklim hedefleri ışığında İsviçre siyasetinde önemli bir gündem maddesi olacağı öngörülüyor.