Uzmanlar, ince partiküllerin akciğerlerin yanı sıra kalp ve dolaşım sistemine de zarar verebildiğini belirterek özellikle risk grubundaki kişilerin dikkatli olması gerektiğini vurguluyor.

BERN – Avrupa’nın farklı ülkelerinde devam eden büyük orman yangınları yalnızca alevlerin ulaştığı bölgeleri değil, dumanın taşındığı geniş coğrafyaları da etkiliyor. Watson’nun haberine göre uzmanlar, yangın dumanının içerdiği zararlı gazlar ve ince partiküllerin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor.

Dumanın içinde hangi zararlı maddeler bulunuyor?

Fransa Ulusal Gıda, Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Ajansı’na (ANSES) göre orman yangınları sırasında atmosfere çok sayıda zararlı madde salınıyor.

Bunların başında:

* İnce partikül maddeler (PM)
* Karbonmonoksit (CO)
* Karbondioksit (CO₂)
* Formaldehit
* Akrolein
* Benzen
* Uçucu organik bileşikler

yer alıyor.

Uzmanlar, özellikle ince partiküllerin akciğerlerin en derin bölgelerine kadar ulaşabildiğini ve kana karışarak tüm vücudu etkileyebildiğini belirtiyor.

En büyük risk kimler için?

Sağlık uzmanlarına göre yangın dumanından en fazla etkilenen gruplar şunlar:

* Yaşlılar
* Bebekler ve küçük çocuklar
* Hamile kadınlar
* Astım ve KOAH hastaları
* Kalp-damar hastaları
* Solunum yolu rahatsızlığı bulunan kişiler
* Yangın söndürme ekipleri

Uzmanlar, dumanın sadece nefes darlığına neden olmadığını, aynı zamanda kalp krizi, inme ve dolaşım sistemi rahatsızlıklarını da tetikleyebileceğini ifade ediyor.

Duman yüzlerce kilometre taşınabiliyor

Dünya Meteoroloji Örgütü’ne göre orman yangınlarından yükselen dumanlar rüzgârın etkisiyle yüzlerce hatta binlerce kilometre uzağa ulaşabiliyor.

Geçmiş yıllarda Kanada’daki büyük yangınlardan kaynaklanan hava kirliliğinin Avrupa’ya kadar ulaştığı tespit edilirken, Fransa’nın Landes bölgesindeki yangın dumanlarının ise 500 kilometreden daha uzak bölgelerde hava kalitesini olumsuz etkilediği bildirildi.

İtfaiyeciler en büyük risk altında

Yangınla doğrudan mücadele eden itfaiyeciler ise yalnızca duman nedeniyle değil;

* Aşırı sıcak,
* Yoğun fiziksel efor,
* Susuzluk,
* Uykusuzluk,
* Psikolojik stres

gibi etkenler nedeniyle de ciddi sağlık riskiyle karşı karşıya kalıyor.

Kendinizi nasıl koruyabilirsiniz?

Uzmanlar, özellikle yoğun dumanın bulunduğu bölgelerde şu önlemlerin alınmasını tavsiye ediyor:

* FFP2 maske kullanın.
* Mümkün olduğunca dışarı çıkmayın.
* Kapı ve pencereleri kapalı tutun.
* Açık havada spor ve ağır fiziksel aktivitelerden kaçının.
* Solunum sıkıntısı, nefes darlığı veya göğüs ağrısı hissederseniz vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.

Uzmanlar, FFP2 maskelerinin yüzde 100 koruma sağlamasa da zararlı ince partiküllerin büyük bölümünü filtreleyerek sağlık riskini önemli ölçüde azalttığını belirtiyor.

Uzun vadeli etkileri de var

Bilim insanları, orman yangını dumanına uzun süre maruz kalmanın yalnızca kısa süreli solunum problemlerine değil, uzun vadede kalp-damar hastalıkları ve erken ölümlere de neden olabileceği uyarısında bulunuyor.

Yetkililer, Avrupa’da yaz boyunca devam eden sıcak hava dalgaları ve kuraklık nedeniyle orman yangını riskinin yüksek seviyede kalacağını, vatandaşların hava kalitesi uyarılarını yakından takip etmeleri gerektiğini belirtiyor.