ZÜRİH – Günümüz dünyasında savaşlar, siyasi krizler ve teknolojik dönüşümler insanlarda belirsizlik ve çaresizlik hissi yaratırken, bu gidişatın değiştirilebilir olduğunu hatırlatan en güçlü araçlardan biri yine kitaplar oluyor. İsviçre merkezli NZZ am Sonntag tarafından hazırlanan kapsamlı bir çalışma, insanlık tarihini etkileyen ve dünyayı değiştiren 100 kitabı bir araya getirdi.

Gazetenin kültür editörleri tarafından hazırlanan listeye göre, doğru zamanda yayımlanan kitaplar yalnızca düşünce dünyasını değil, aynı zamanda toplumları, siyaseti ve hatta bilimsel ilerlemeyi doğrudan etkileyebiliyor. NZZ’nin analizine göre bu eserler, kimi zaman bir devrimin fitilini ateşledi, kimi zaman yeni bir bilimsel çağın kapısını araladı, kimi zaman da bireylerin dünyaya bakışını kökten değiştirdi.

Dünyayı değiştiren 100 kitap

Özgürlük ve düşünce

1. Wilhelm Tell – Friedrich Schiller
2. Kritik der reinen Vernunft – Immanuel Kant
3. Don Quijote – Miguel de Cervantes
4. Ein eigenes Zimmer – Virginia Woolf
5. Warten auf Godot – Samuel Beckett
6. Die satanischen Verse – Salman Rushdie
7. Das andere Geschlecht – Simone de Beauvoir
8. Frauen im Laufgitter – Iris von Roten
9. Die Rechte der Frau – Olympe de Gouges
10. Also sprach Zarathustra – Friedrich Nietzsche
11. Der Fremde – Albert Camus
12. Superman – Shuster & Siegel
13. Der Heros in tausend Gestalten – Joseph Campbell

Dünya ve keşif

1. Die Alpen – Albrecht von Haller
2. Lonely Planet – Wheeler
3. Odyssee – Homer
4. Il Milione – Marco Polo
5. Der schweizerische Robinson – Wyss
6. Heidi – Johanna Spyri

Bilim ve dünya görüşü

1. De revolutionibus – Kopernikus
2. Relativitätstheorie – Albert Einstein
3. Systema Naturae – Carl von Linné
4. Babyjahre – Remo Largo
5. Der Staat – Platon
6. Brahmasphutasiddhanta – Brahmagupta
7. Origin of Species – Charles Darwin
8. Der Koran
9. Die Bibel
10. Jüdische Bibel
11. Enzyklopädie – Diderot & d’Alembert
12. Tausendundeine Nacht
13. Grimm Märchen

Teknoloji ve gelecek

1. Per Anhalter durch die Galaxis – Douglas Adams
2. Von der Erde zum Mond – Jules Verne
3. Tiptopf
4. Harry Potter – J.K. Rowling
5. 1984 – George Orwell
6. Frankenstein – Mary Shelley
7. Dialektik der Aufklärung – Adorno & Horkheimer
8. Der Herr der Ringe – Tolkien
9. Ich, der Roboter – Asimov
10. Sappho – Lieder

Duygular ve insan psikolojisi

1. Romeo und Julia – Shakespeare
2. Das Ich und das Es – Freud
3. Werther – Goethe
4. Die Verwandlung – Kafka
5. Der weisse Hai – Benchley
6. Knigge – Umgang mit Menschen

Çocukluk ve toplum

1. Das kleine Blau und das kleine Gelb – Lionni
2. Pippi Langstrumpf – Lindgren
3. Momo – Michael Ende
4. Die rote Zora – Kurt Held
5. Wo die wilden Kerle wohnen – Sendak
6. Presslufthammer – Jörg Müller
7. Die Mumins – Jansson
8. Fänger im Roggen – Salinger

Ekonomi ve güç

1. Das Kapital – Karl Marx
2. Wealth of Nations – Adam Smith
3. Der Weg zur Knechtschaft – Hayek
4. Grenzen des Wachstums – Club of Rome
5. Woyzeck – Büchner
6. Ayn Rand – Der freie Mensch

Siyaset ve toplum

1. Gesellschaftsvertrag – Rousseau
2. Ende der Geschichte – Fukuyama
3. Der Fürst – Machiavelli
4. Konfuzius – Gespräche
5. Václav Havel – Wahrheit leben
6. Überwachen und Strafen – Foucault

Savaş ve barış

1. Mein Kampf – Hitler
2. Im Westen nichts Neues – Remarque
3. Die Waffen nieder! – Suttner
4. Mao Zitate

Toplum eleştirisi ve kimlik

1. Orientalismus – Edward Said
2. Manden-Charta
3. White Fragility – DiAngelo
4. Buchi Emecheta
5. Siddharta – Hesse
6. Max Havelaar – Multatuli

Gazetecilik ve gerçekler

1. Archipel Gulag – Solschenizyn
2. J’accuse – Zola
3. Silent Spring – Rachel Carson
4. Zinkjungen – Alexijewitsch
5. Ernst S. – Meienberg
6. She Said
7. Gonzo Journalism – Thompson
8. Hiroshima – Hersey

Tabular ve sınırlar

1. 120 Tage von Sodom – de Sade
2. Fifty Shades of Grey
3. Interviews mit Sterbenden – Kübler-Ross
4. Angst vorm Fliegen – Erica Jong
5. Mishima

Hukuk ve insanlık

1. Roman eines Schicksallosen – Kertész
2. Anne Frank Tagebuch
3. Eichmann in Jerusalem – Arendt
4. Onkel Toms Hütte
5. Bauernspiegel – Gotthelf
6. Claire Keegan
7. Primo Levi
8. Corpus Iuris Civilis
100. Wüstenblume – Waris Dirie

Kitaplar hâlâ dünyayı şekillendiriyor

NZZ am Sonntag’un analizine göre, bu eserlerin ortak noktası yalnızca edebi değerleri değil; toplumları harekete geçiren fikirler üretmiş olmaları. Liste, bilimsel devrimlerden feminist harekete, çevre bilincinden insan haklarına kadar geniş bir etki alanını kapsıyor.

Uzmanlara göre kitaplar hâlâ en güçlü değişim araçlarından biri olmaya devam ediyor. Dijital çağda bile fikirlerin temel kaynağı olarak önemini koruyan bu eserler, geçmişte olduğu gibi bugün de dünyayı anlamanın ve değiştirebilmenin anahtarlarından biri olarak görülüyor.