BERN – İsviçre’nin ABD’den sipariş ettiği F-35 savaş uçakları ile Patriot hava savunma sistemlerinin maliyetleri yeniden tartışılıyor. Başlangıçta açıklanan fiyatların aşılabileceği ve teslimatların gecikebileceği yönündeki değerlendirmeler, savunma projelerinin geleceğini gündeme taşıdı.

Tages-Anzeiger yazarı Arthur Rutishauser⁠, yayımlanan yorum yazısında İsviçre’nin F-35 ve Patriot siparişlerinden en azından kısmen çekilme seçeneğini değerlendirmesi gerektiğini savundu.

F-35’lerin toplam maliyeti 10 milyar franga ulaşabilir

İsviçre, 36 adet F-35A savaş uçağının satın alınması için 6 milyar franklık bütçeyi halk oylamasında kabul etmişti. Ancak ABD ile yaşanan sabit fiyat anlaşmazlığı nedeniyle uçakların alım maliyetine 1,3 milyar franga kadar ek yük gelebileceği belirtiliyor.

Rutishauser, uçakların yanı sıra mühimmat, elektronik sistemler, altyapı çalışmaları, bakım ve simülatör giderleri de hesaba katıldığında projenin toplam maliyetinin yaklaşık 10 milyar franga ulaşabileceğini ileri sürdü.

Yazıda, her uçakla birlikte yalnızca bir hava-hava füzesinin ve toplam 24 bombanın teslim edileceği, gerekli ilave mühimmatın ise yüz milyonlarca franklık yeni harcama doğurabileceği savunuldu.

Sabit fiyat tartışması büyüyor

Dönemin Savunma Bakanı Viola Amherd, satın alma sürecinde fiyatın sözleşmeyle sabitlendiğini ve İsviçre’den ek ödeme talep edilemeyeceğini açıklamıştı. Ancak ABD ile İsviçre tarafı arasındaki farklı sözleşme yorumları, sabit fiyat güvencesini tartışmalı hale getirdi.

İsviçre Savunma Bakanlığı, ortaya çıkabilecek ek maliyetin en kötü ihtimalle 1,3 milyar frank düzeyinde olacağını açıklarken bu tutarın kesinleşmediğini belirtiyor.

Uçakların teslimat programında ilk F-35’lerin 2027’den itibaren ABD’de İsviçre’ye teslim edilmesi, 2028’den itibaren de İsviçre’ye getirilmesi öngörülüyor. Ancak Danimarka ve Belçika’nın daha önce teslimat gecikmeleri yaşaması, İsviçre’nin takvimine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.

Patriot sistemlerinde maliyet ve teslimat sorunu

Tartışmanın bir diğer bölümünü Patriot hava savunma sistemleri oluşturuyor. İsviçre’nin nüfus merkezlerini ve kritik altyapısını füze saldırılarına karşı korumak amacıyla sipariş ettiği sistemlerin başlangıçta 1,98 ile 2,3 milyar frank arasında bir maliyete sahip olması bekleniyordu.

Son değerlendirmelerde toplam maliyetin 3,7 ile 6,3 milyar frank arasına çıkabileceği öne sürülüyor. Teslimatların başlaması beklenen takvim de değişirken ilk sistemlerin İsviçre’ye ulaşmasının 2032 yılını bulabileceği belirtiliyor.

Gecikmelerde ABD’nin ve müttefiklerinin artan savunma ihtiyaçları ile uluslararası çatışmalar nedeniyle üretim kapasitesi üzerindeki baskının etkili olduğu ifade ediliyor.

“En azından kısmen çekilme değerlendirilmeli”

Rutishauser, sipariş edilen sistemlerin 2030’lu yıllarda, öngörülenden çok daha yüksek maliyetlerle teslim edilmesi tehlikesine dikkat çekti. Yazar, İsviçre’nin F-35 ve Patriot alımlarından tamamen çıkmasının yanı sıra siparişlerin azaltılması seçeneğinin de incelenmesini istedi.

İsviçre ordusunun kaynaklarını insansız hava araçlarına karşı savunma sistemlerine yönlendirmesinin daha doğru olacağını savunan Rutishauser, dronların ülke nüfusu ve kritik altyapısı için daha güncel bir tehdit oluşturduğu görüşünü dile getirdi.

F-35 ve Patriot projelerine devam edilip edilmeyeceğine ilişkin resmî karar ise henüz verilmiş değil. İsviçre hükümeti mevcut sözleşmelere ve açıklanan teslimat takvimine bağlılığını sürdürüyor.