ZÜRİH – İsviçre’de zorunlu sağlık sigortası primleri üst üste beşinci kez artıyor. 2027 yılında primlerin ortalama yüzde 5 yükselmesiyle sigortalıların kişi başına ödeyeceği aylık ortalama tutar 412 franga ulaşacak.

Tages-Anzeiger’ın analizine⁠ göre zorunlu temel sağlık sigortasının yürürlüğe girdiği 1996 yılında aylık ortalama prim 128 frank seviyesindeydi. Böylece primler yaklaşık 30 yıl içerisinde üç kattan fazla artmış olacak.

Zorunlu sağlık sigortası primleri 1996’dan bu yana yalnızca 2008 ve 2022 yıllarında artmadı. Bu dönemde primlerdeki yıllık ortalama artış yüzde 3,97 olarak hesaplandı.

Primler yüzde 200, maaşlar yüzde 40 arttı

İsviçre’de maaşlar 1996’dan bu yana ortalama yüzde 40 yükseldi. Aynı dönemde sağlık sigortası primlerindeki artış ise yüzde 200’ü geçti.

Bu veriler, vatandaşların gelirleriyle sağlık sigortasına ödedikleri primler arasındaki makasın giderek açıldığını gösteriyor.

Sağlık giderlerindeki yükselişin başlıca nedenleri arasında tedavi sayısının artması, tıp teknolojisindeki gelişmeler ve nüfusun yaşlanması bulunuyor.

İsviçre’de yaşayan herkes zorunlu temel sağlık sigortası yaptırmak zorunda. Primler kişilerin gelirine göre değil; yaşına, ikamet ettiği bölgeye, sigorta şirketine, seçtiği franchise tutarına ve sigorta modeline göre belirleniyor.

Ortalama hanelerde artış sınırlı görünüyor

Federal Hane Bütçesi Araştırması verilerine göre emeklilik gelirleri ve sosyal yardımlar dahil olmak üzere İsviçre’de ortalama bir hanenin aylık geliri 2006 yılında 8 bin 551 franktı. Bu rakam 2023 yılında 10 bin 341 franga yükseldi.

Aynı dönemde kişi başına ortalama sağlık sigortası primi yaklaşık 100 frank arttı.

Sigorta şirketlerinin bugün ilaç ve doktor muayeneleri gibi daha fazla sağlık giderini karşılaması da değerlendirmede dikkate alınıyor. Ayrıca birçok sigortalı, doktor seçimini sınırlandıran daha uygun modelleri ve yüksek franchise seçeneğini tercih ederek prim artışının etkisini azaltabildi.

Federal hükümet ve kantonlar tarafından sağlanan prim indirimlerinin artırılması da bazı hanelerin üzerindeki yükün hafifletilmesine katkı sağladı.

Temel sağlık sigortasının ortalama hane bütçesindeki payı 2006 yılında yüzde 5,7 iken 2023 yılında yüzde 6,7’ye çıktı. Gönüllü ek sigortalar da dahil edildiğinde bu oran aynı dönemde yüzde 7’den yüzde 8’e yükseldi.

Dar gelirlinin bütçesinin yüzde 19’u prime gidiyor

Ülke ortalaması, düşük gelirli hanelerin yaşadığı gerçek mali sıkıntıyı tam olarak yansıtmıyor.

Federal hükümetin 2020 ve 2021 yıllarına ait verilerine göre aylık geliri 4 bin 700 frankın altında olan haneler, bütçelerinin yaklaşık yüzde 19’unu sağlık sigortası primlerine ayırıyor.

Aylık geliri 4 bin 700 ile 7 bin frank arasında bulunan hanelerde primlerin bütçedeki payı yaklaşık yüzde 12 seviyesinde. En yüksek gelir grubundaki hanelerde ise bu oran düşük gelirlilerin yarısına dahi ulaşmıyor.

Bu hesaplamalarda kantonların sağladığı prim indirimleri dikkate alınmıyor. Ancak desteklerin miktarı ve yararlanma şartları kantonlara göre önemli ölçüde değişiyor.

Boşanma veya emeklilik gibi yaşam koşullarındaki değişiklikler nedeniyle bazı kişiler prim indirimi hakkını kaybedebiliyor. Geliri destek sınırının biraz üzerinde kalan haneler de primleri ödemekte ciddi güçlük çekebiliyor.

Artan primler nedeniyle geçim sıkıntısı yaşayan, borçlanan veya masraflardan çekindiği için doktora gitmekten kaçınan kişilerin bulunduğu belirtiliyor.

Sigorta sistemi düşük gelirliler için karmaşık

Düşük gelirli haneler çoğunlukla standart sigorta modeli ile düşük franchise seçeneğini kullanıyor. Bunun en önemli nedeni, beklenmedik bir tedavi durumunda yüksek miktarda ödeme yapmak zorunda kalma endişesi.

Bazı sigortalıların ise şirket değiştirme, alternatif sigorta modeline geçme veya prim indirimine başvurma olanakları hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığı belirtiliyor.

İsviçre’deki sağlık sigortası sisteminin karmaşık yapısı, özellikle eğitim düzeyi ve geliri düşük kişiler açısından tasarruf seçeneklerine ulaşmayı zorlaştırıyor.

Emekliler ve tek ebeveynli aileler daha fazla etkileniyor

Sağlık sigortası primlerinin bütçeye etkisi yalnızca gelire göre değil, yaş ve aile yapısına göre de değişiyor.

Çocuğu bulunmayan 65 yaş üzerindeki çiftler, primlerden en fazla etkilenen grup olarak öne çıkıyor. Bu haneler, bütçelerinin ortalama yüzde 13’ünden fazlasını sağlık sigortası primlerine ayırıyor.

Yalnız yaşayan yaşlılar da aynı koşullarda yaşayan gençlere kıyasla gelirlerinin daha büyük bir bölümünü primlere harcıyor.

Çocuklu aileler ve özellikle çocuklarını tek başına büyüten ebeveynler de sağlık sigortası giderlerinden ağır biçimde etkileniyor. Bunun temel nedeni, zorunlu sağlık sigortası primlerinin gelire göre belirlenmemesi ve ailedeki her birey için ayrı prim ödenmesi.

Prim indirimi için belirlenen gelir sınırının hemen üzerinde kalan haneler destek alamıyor. Bu nedenle bazı kantonlarda orta gelirli aileler de sağlık sigortası primlerini ödemekte zorlanıyor.