BASEL – İsviçre’de yapılan yeni bir araştırma, sürücülerin otomobillerini daha az kullanmasını sağlamada yalnızca çevresel ve toplumsal maliyetler hakkında bilgi vermenin yeterli olmadığını, mali teşviklerin ise insanların ulaşım tercihlerini değiştirebildiğini gösterdi.

Basel Üniversitesi tarafından yürütülen ve sonuçları Review of Economic Studies adlı bilimsel dergide yayımlanan araştırmaya yaklaşık 3 bin 600 kişi katıldı.

Araştırmanın merkezinde, karayolu trafiğinin sürücünün doğrudan ödediği yakıt, araç veya sigorta giderlerinin dışında topluma yüklediği “dış maliyetler” bulunuyor.

Trafiğin görünmeyen faturası

Basel Üniversitesi’ne göre motorlu trafik; hava kirliliği ve gürültünün yol açtığı sağlık giderleri, trafik kazalarının tıbbi maliyetleri, trafik sıkışıklığında kaybedilen zaman ve iklim değişikliğinin dolaylı zararları gibi toplumun tamamını etkileyen maliyetler yaratıyor.

Basel Üniversitesi ekonomisti Beat Hintermann ve ekibi, bu maliyetlerin bireylere farklı şekillerde gösterilmesinin ulaşım davranışlarını değiştirip değiştirmeyeceğini araştırdı.

Çalışmaya Almanca ve Fransızca konuşulan İsviçre’nin kentsel bölgelerinde yaşayan yaklaşık 3 bin 600 kişi dahil edildi. Katılımcıların hareketleri sekiz hafta boyunca bir akıllı telefon uygulaması aracılığıyla kaydedildi.

Katılımcılar üç gruba ayrıldı

Araştırmanın ilk dört haftasının ardından katılımcılar üç farklı gruba ayrıldı.

İlk gruba yalnızca kendi ulaşım davranışları hakkında genel bilgiler verildi. İkinci gruptaki kişilere ayrıca yaptıkları yolculukların topluma yüklediği dış maliyetler gösterildi.

Üçüncü grupta ise farklı bir yöntem uygulandı. Trafikten kaynaklanan söz konusu maliyetler katılımcılara verilen kişisel bütçeden düşüldü. Daha az maliyet oluşturan katılımcılar bütçelerinde kalan parayı kendilerine alabildi.

Sonuçlar iki yaklaşım arasında dikkat çekici bir fark olduğunu ortaya koydu.

Bilmek yetmedi, ekonomik teşvik davranışı değiştirdi

Araştırmaya göre, insanlara seyahatlerinin topluma ne kadar maliyet oluşturduğunu yalnızca bildirmek çoğu katılımcının ulaşım alışkanlıklarını değiştirmesine yetmedi.

Ancak işin içine kişisel ekonomik teşvik girdiğinde davranış değişti. Bütçeleri dış maliyetlerden doğrudan etkilenen katılımcılar otomobillerini daha az kullanmaya ve alternatif ulaşım araçlarına yönelmeye başladı.

Araştırma böylece trafik politikalarında yalnızca bilgilendirme ve farkındalık kampanyalarının sınırlı kalabileceğine, ekonomik mekanizmaların ise ulaşım tercihlerinde daha belirgin sonuçlar yaratabileceğine işaret ediyor.

Çalışmanın bulguları, gelecekte İsviçre’de trafik kaynaklı toplumsal maliyetlerin azaltılmasına yönelik yol fiyatlandırması ve benzeri ekonomik modeller hakkındaki tartışmalara da bilimsel veri sağlayabilecek nitelikte.