BERN – İsviçre’de çalışanların hastalık nedeniyle aldığı doktor raporları siyasetin gündemine taşındı. İşverenler bazı sağlık raporlarının yeterli gerekçe olmadan düzenlendiğini savunurken hekimler, doktorların genel şüphe altında bırakılmasına karşı çıkıyor.

Tages-Anzeiger’in haberine göre⁠, İsviçre Ulusal Meclisi, doktorlar tarafından hatır için veya yeterli tıbbi gerekçe bulunmadan düzenlendiği ileri sürülen raporlarla mücadele edilmesini isteyen öneriyi 123’e karşı 60 oyla kabul etti.

Eyaletler Meclisinin de öneriyi kabul etmesi durumunda Federal Hükümet, kötüye kullanım iddialarına karşı yeni önlemler hazırlamakla yükümlü olacak. Eyaletler Meclisinin ilgili komisyonu önerinin kabul edilmesini tavsiye ediyor.

İşverenler daha fazla bilgi talep ediyor

Öneriyi hazırlayan İsviçre Halk Partili (SVP) Ulusal Meclis Üyesi Diana Gutjahr, işverenlerin şüpheli buldukları doktor raporlarıyla sık sık karşılaştığını savundu.

Yaklaşık 80 kişinin çalıştığı bir metal yapı şirketini eşiyle birlikte yöneten Gutjahr, izin talebi kabul edilmeyen veya işten çıkarılan bazı çalışanların hemen ardından doktor raporu sunduğunu ileri sürdü.

Gutjahr, çalışanların büyük çoğunluğunun kurallara uyduğunu ve gerçekten hasta olan kişilerin hedef alınmaması gerektiğini özellikle vurguladı. Sorunun, sağlık raporlarını kötüye kullanan küçük bir kesimden kaynaklandığını söyledi.

Doktorların mesleki gizliliği gevşetilebilir

Öneride, doktorların işverenlere ve sosyal yardım kurumlarına karşı sahip olduğu mesleki gizlilik yükümlülüğünün belirli ölçüde gevşetilmesi de isteniyor.

Hastalığın teşhisi ve kişinin sağlık geçmişi gizli kalmaya devam edecek. Ancak doktorlardan, hastalarının hangi işleri yapabilecekleri konusunda işverenlere bilgi vermeleri istenebilecek.

Örneğin ağır montaj işinde çalışamayacak durumda olan bir kişinin, geçici olarak masa başında veya idari bir görevde çalışıp çalışamayacağı doktora sorulabilecek.

İsviçre Parlamentosunun yayımladığı öneri metninde⁠, sağlık raporlarıyla bağlantılı kötüye kullanımın önlenmesi ve hastaların kalan çalışma kapasitesinin daha açık şekilde belirtilmesi talep ediliyor.

Federal Hükümet değişikliğe karşı

Federal Hükümet, mevcut düzenlemelerin yeterli olduğunu belirterek öneriye karşı çıkıyor. İşverenlerin doktor raporundan şüphe duymaları hâlinde çalışanı güvendikleri başka bir doktora muayene ettirebilecekleri hatırlatılıyor.

Kasıtlı olarak gerçeğe aykırı sağlık raporu düzenleyen doktorların mevcut yasalar kapsamında cezalandırılabildiği belirtiliyor. Raporun ihmalkârlık sonucu yanlış hazırlanması durumunda ise hekim hakkında mesleki disiplin işlemleri uygulanabiliyor.

Federal Hükümetin daha önce hazırladığı raporda, yeterli tıbbi gerekçe olmadan düzenlenen sağlık raporlarının nadiren görüldüğü ve yeni bir yasal düzenlemeye ihtiyaç bulunmadığı sonucuna varılmıştı.

Hastalık nedeniyle işe gelmeme süresi arttı

İsviçre’de çalışanların hastalık veya kaza nedeniyle işe gelemediği günlerin sayısı son yıllarda yükseldi. Çalışanlar 2010 yılında ortalama 6,3 gün işe gidemezken bu rakam 2025 yılında 8,1 güne çıktı.

Gutjahr, bir çalışanın işe gelmediği her günün kendi şirketine 600 ile 1000 frank arasında maliyet oluşturduğunu belirtti. İsviçre ekonomisindeki yıllık üretkenlik kaybının yaklaşık 70 milyar frank olduğu tahmin ediliyor.

Gutjahr, işverenlerin çalışanın hangi hastalığa yakalandığını öğrenmek istemediğini belirterek “Bilmem gereken yalnızca çalışanın hangi görevleri yerine getirebileceğidir” görüşünü savundu.

Hekimler hasta güveninin zedeleneceğini düşünüyor

İsviçre Tabipler Birliği (FMH) Başkanı Yvonne Gilli ise doktorların mesleki gizliliğinin gevşetilmesine sert tepki gösterdi.

Gilli, mesleki gizliliğin hasta ile doktor arasındaki güven ilişkisinin temelini oluşturduğunu belirtti. Bu korumanın zayıflatılması hâlinde hastaların doktorlarından bazı bilgileri saklayabileceğini ve bunun sağlık açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Doktorların genel şüphe altında bırakılmasının yanlış olduğunu ifade eden Gilli, hekimlerin de sağlık raporları konusunda işverenlerden şikâyetçi olduğunu dile getirdi.

Bazı şirketler ilk günden rapor istiyor

Hekimlere göre çok sayıda şirket, çalışanlarından hastalığın ilk gününden itibaren doktor raporu talep ediyor. Bu uygulama, zaten yoğun çalışan aile hekimlerinin iş yükünü daha da artırıyor.

Bir günlük baş ağrısı veya kısa süreli rahatsızlık yaşayan çalışanlar bile sağlık raporu almak için doktora gitmek zorunda kalabiliyor. Bazı durumlarda kişi muayene edildiğinde şikâyetleri geçmiş olmasına rağmen geriye dönük rapor düzenlenmesi isteniyor.

Sosyal Demokrat Partili (SP) Ulusal Meclis Üyesi Christian Dandrès, aile hekimi sıkıntısı devam ettiği sürece kısa süreli işe gelmeme durumlarında şirketlerin doktor raporu istemesinin yasaklanmasını talep ediyor.

Dandrès’in önerisi henüz Parlamento tarafından görüşülmedi. Federal Hükümet ise böyle bir düzenlemeyi uygun bulmadığını açıkladı.

St. Gallen’de ortak çözüm bulunmuştu

St. Gallen Kantonu’nda yaklaşık 20 yıl önce benzer bir tartışma yaşanmıştı. Doktorlar, şirketler, sendikalar, sigorta kuruluşları ve iş bulma kurumları ortak bir çalışma yürüterek yeni bir sağlık raporu formu hazırlamıştı.

Bu formda çalışanın ne kadar süreyle çalışamayacağından çok, hangi oranda ve hangi görevlerde çalışabileceğine odaklanılmıştı. Hastanın onayıyla doktor ve işverenin doğrudan iletişim kurmasına da imkân tanınmıştı.

İşverenler ayrıca 60 frank karşılığında çalışanın hangi görevleri yerine getirebileceğini ayrıntılı olarak açıklayan bir rapor talep edebiliyordu. Bu uygulamanın taraflar arasındaki güveni artırdığı ancak zaman içerisinde formların yeniden ağırlıklı olarak çalışamama durumuna odaklandığı belirtildi.