BERN – Küresel savaşlar, enerji piyasalarındaki belirsizlik ve olumsuz hava koşulları İsviçre’de tüketici fiyatlarına yansımaya başladı. Ağustos ayında yıllık enflasyon yüzde 0,8’e çıkarak son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Fiyat artışı bütün ürünlere aynı oranda yansımadı. Son rakamlar, özellikle benzinli ve dizel araç kullananlar ile evlerini kalorifer yakıtıyla ısıtan hanelerin daha fazla etkilendiğini gösterdi.

Watson’ın aktardığına göre⁠, İsviçre’de kalorifer yakıtının fiyatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 53,1 arttı. Benzin fiyatlarında yüzde 15,8, dizelde ise yüzde 23,3 yükseliş kaydedildi.

Benzin 36, dizel 48 rappen pahalandı

İsviçre Otomobil Kulübünün (TCS) verilerine göre yılbaşından bu yana 95 oktan kurşunsuz benzinin litre fiyatı 36 rappen arttı. Dizeldeki artış ise litre başına 48 rappene ulaştı.

Elektrikli araç kullananlar aynı fiyat artışından etkilenmedi. Elektrik tarifelerinin son dönemde gerilemesi, benzinli ve dizel araçlarla elektrikli otomobiller arasındaki kullanım maliyeti farkını daha da büyüttü.

Doğal gaz kullanan haneler açısından ise tablo şimdilik daha olumlu. İsviçre’de doğal gaz fiyatları geçen yılın aynı dönemine göre ortalama yüzde 3 geriledi. Ancak Avrupa’daki gaz rezervlerinin son 15 yılın en düşük seviyesinde bulunması, soğuk geçebilecek bir kış öncesinde yeni fiyat dalgalanmaları yaşanabileceği endişesini artırıyor.

Savaşlar enerji piyasasını etkiliyor

Enerji fiyatlarındaki artışın arkasında birden fazla uluslararası gelişme bulunuyor. Ukrayna’nın Rusya’daki petrol rafinerilerine yönelik saldırıları, Rusya’nın yakıt üretim ve ihracat kapasitesini olumsuz etkiliyor. Bazı uzmanlar, küresel dizel fiyatlarındaki yükselişte bu durumun önemli payı bulunduğunu belirtiyor.

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran’a yönelik askerî saldırıları ve Tahran’ın buna karşılık vermesi de petrol piyasalarındaki belirsizliği artırdı. Gerilimin tırmanmasıyla ham petrol fiyatları yeniden yükselirken, Avrupa’daki rafinerilerin kâr marjları da tarihî seviyelere çıktı.

Uzmanlar, jeopolitik gerilimin sürmesi hâlinde İsviçre’deki benzin ve dizel fiyatlarının daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor. Ancak fiyatların seyri; ham petrol, rafineri kapasitesi, döviz kuru ve uluslararası taşımacılık maliyetlerine bağlı olacak.

Patates üretimi yüzde 20 geriledi

İsviçre’de fiyat baskısının yalnızca enerjiyle sınırlı kalmayabileceği belirtiliyor. Yaz aylarında yaşanan aşırı sıcaklık ve kuraklık, tarımsal üretimde önemli kayıplara neden oldu.

İsviçre Patates Üreticileri Birliğinin (Swisspatat) açıklamasına göre bu yılki patates hasadı, 2020 ile 2025 yılları arasındaki ortalamanın yaklaşık yüzde 20 altında kaldı. Sektör temsilcileri bu seviyenin daha önce görülmediğini belirtiyor.

Üreticilere ödenen patates fiyatı kilogram başına 2 rappen artırıldı. Ancak çiftçi kuruluşları, bu artışın yaşanan gelir kaybını karşılamak için yeterli olmadığını savunuyor.

Sektör temsilcileri önümüzdeki dönemde patates fiyatlarının ve ithalatın artmasını bekliyor. Buna karşın İsviçre’de kısa vadede patates kıtlığı yaşanacağı öngörülmüyor.

Diğer ürünlerde de kayıp var

İsviçre Çiftçiler Birliğinin ilk tahminlerine göre taze meyve üretimindeki kayıp yaklaşık yüzde 5 oldu. Şeker pancarında yüzde 25, silajlık mısırda ise bölgelere göre yüzde 30 ile yüzde 50 arasında üretim kaybı yaşandığı bildirildi.

İran çevresindeki çatışmaların gübre taşımacılığını zorlaştırması da tarımsal maliyetleri artırıyor. Gübre fiyatlarındaki yükselişin daha düşük verime ve tüketiciye yansıyabilecek yeni fiyat artışlarına yol açabileceği belirtiliyor.

Ekonomistler, Avrupa’da son dönemde ılımlı seyreden gıda enflasyonunun 2027 yılında yeniden hızlanabileceği görüşünde. İsviçre’de mağaza fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı ise hasadın nihai sonuçları, ithalat imkânları ve küresel enerji fiyatlarının seyrine bağlı olacak.