Yetkililer, işlemlerin eksik seyahat belgeleri, doğrudan uçuşların bulunmaması ve güvenlik sorunları nedeniyle oldukça karmaşık olduğunu belirtiyor.

BERN – İsviçre’de suç işleyen veya iltica başvurusu reddedilen Afganistan vatandaşlarının ülkelerine geri gönderilmesi yeniden tartışma konusu oldu. Özellikle sağ ve merkez sağ çevreler, suç işleyen yabancıların İsviçre’den yeterince hızlı sınır dışı edilmediğini savunuyor.

Federal Göç Sekreterliği’nin (SEM) verdiği bilgilere göre, 2024’ten bu yana hüküm giymiş sekiz Afgan suçlu Afganistan’a geri gönderildi. Sınır dışı edilmesine kesin olarak karar verilen yaklaşık 30 Afgan erkek ise halen İsviçre’de bulunuyor.

Kabil’den yetkililerin gelmesi gerekiyor

Sınır dışı işlemlerindeki en büyük sorunlardan biri gerekli kimlik ve seyahat belgelerinin temin edilmesi.

Afganistan’ın İsviçre’deki temsilciliğinin artık gerekli yedek seyahat belgelerini düzenleyememesi nedeniyle, Afgan yetkililerin Kabil’den gelerek kişilerin kimliğini doğrulaması gerekiyor.

SEM Sözcüsü Daniel Bach’ın açıklamasına göre, yaklaşık bir yıl önce Afganistan’dan bir heyet İsviçre’ye geldi. Yetkililer, ülkeye resmen giriş yapmadan Cenevre Havalimanı’nda Afgan vatandaşlarının kimliklerini kontrol etti. Bu yöntemle 13 kişinin kimliği tespit edildi ve yeni geri gönderme işlemleri için hazırlık başlatıldı.

İsviçre’de 15 binden fazla Afgan iltica sürecinde

Haziran ayı sonu itibarıyla İsviçre’de iltica sürecinde bulunan yaklaşık 135 bin kişinin 15 bin 743’ünü Afganistan vatandaşları oluşturuyor. Afganlar, Ukraynalıların ardından İsviçre’de koruma arayan en büyük gruplardan biri durumunda.

Geçen yıldan bu yana yalnızca suçluların değil, iltica talebi reddedilen bazı Afganların da geri gönderilmesi belirli koşullarda yeniden mümkün hale geldi.

Bu uygulama, bireysel olarak zulüm tehdidi altında olmadığı değerlendirilen ve özellikle savunmasız kabul edilmeyen erkekleri kapsıyor.

Ancak SEM’e göre şu ana kadar iltica başvurusu reddedilmiş Afganların zorunlu geri gönderilmesi gerçekleştirilemedi.

Mahkemelerde 260 Afganın dosyası bekliyor

Bunun önemli nedenlerinden biri devam eden hukuki süreçler. Federal İdare Mahkemesi’nde iltica alanında 5 bin 519 bekleyen dosya bulunuyor.

Bunların yaklaşık 260’ı, Afganistan’a gönderilmelerine karşı itiraz eden genç Afgan erkeklerle ilgili. Mahkemenin bu konuda emsal oluşturabilecek bir karar üzerinde çalıştığı belirtiliyor.

Bir diğer sorun ise ulaşım ve güvenlik. İsviçre’den Kabil’e doğrudan uçuş bulunmuyor. Ayrıca sınır dışı işlemlerine eşlik edecek İsviçreli polislerin Afganistan’daki güvenliğinin nasıl sağlanacağı da çözülmesi gereken konular arasında.

SEM bu nedenle şimdilik önceliğin suç işlemiş kişilerin sınır dışı edilmesine verildiğini belirtiyor.

İnsan hakları kuruluşlarından tepki

İsviçre Mülteci Yardımı ise Afganistan’a zorunlu geri göndermelere karşı çıkıyor. Kuruluş, Taliban yönetimi altında ciddi insan hakları ihlallerinin sürdüğünü ve geri gönderilen kişilerin işkence, zulüm veya ölüm tehlikesiyle karşılaşabileceğini savunuyor.

SEM ise her dosyanın ayrı ayrı değerlendirildiğini belirterek, bir kişinin Afganistan’da zulüm veya insan hakları ihlali tehlikesiyle karşılaşacağı sonucuna varılması halinde geri gönderme kararı uygulanmadığını ifade ediyor.