BERN – İsviçre’de dijitalleşmeyle birlikte mektup gönderiminin azalması, ülkenin posta hizmetlerinde köklü bir dönüşümü beraberinde getiriyor. Ancak tartışma artık yalnızca insanların daha az mektup göndermesiyle sınırlı değil. Artan posta ücretleri, kapanan şubeler ve hizmet standartlarının düşürülmesi, İsviçre Postası’nın geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.

Watson’da yayımlanan ve CH Media gazetecisi Florence Vuichard tarafından kaleme alınan değerlendirmede, İsviçre Postası’nın azalan talebe fiyatları yükselterek ve hizmetleri daraltarak karşılık vermesinin uzun vadede kurumu daha da gereksiz hale getirebileceği savunuldu.

Mektup sayısı yüzde 40 azaldı ama hâlâ milyonlarca gönderi var

Son 15 yılda İsviçre’de gönderilen mektup sayısı yaklaşık yüzde 40 azaldı. Buna rağmen 2025 yılında yaklaşık 1,5 milyar mektup taşındı. Bu rakam iş günü başına yaklaşık 5 milyon mektup anlamına geliyor.

Dolayısıyla dijitalleşme güçlü biçimde ilerlese de geleneksel posta hizmetinin henüz ortadan kalkmış olmadığına dikkat çekiliyor.

Benzer bir dönüşüm basılı gazetelerde de yaşanıyor. Abone sayıları uzun süredir gerilese de basılı yayınların hâlâ önemli bir okuyucu kitlesine sahip olması, dijitalleşmenin geleneksel hizmetleri bir anda ortadan kaldırmadığını gösteriyor.

Fiyat artışından çok hizmetlerin azalması tartışılıyor

Haberde, A ve B Postası için açıklanan yeni fiyat artışlarının ekonomik gerekçelerinin anlaşılabilir olduğu belirtiliyor. Çünkü gönderi sayısı düşerken dağıtım maliyetleri aynı hızda azalmıyor. Postacı, bir adrese üç mektup yerine tek mektup götürse bile aynı güzergâhı kullanmak zorunda.

Asıl eleştiri ise hizmetlerin sürekli azaltılmasına yöneltiliyor. Şube ağının küçülmesi, teslimat hizmetlerinin daraltılması ve gelecekte bazı bölgelerde evlere ait posta kutularının bile mevcut sistemdeki önemini kaybetme ihtimali tartışılıyor.

Rösti’nin posta reformu tartışmanın merkezinde

Ulaştırma ve İletişim Bakanı Albert Rösti’nin posta mevzuatında planladığı değişiklikler de eleştirilerin odağında bulunuyor.

Watson’daki değerlendirmeye göre Federal Konsey, bazı posta hizmetleri için belirli kullanım eşikleri oluşturmayı planlıyor. Talebin bu eşiklerin altına düşmesi halinde temel hizmet yükümlülüğünün daha da azaltılabilmesinin önü açılabilecek.

Yazıda bu sistemin tehlikeli bir döngü oluşturabileceği savunuluyor: Hizmet azaltıldıkça kullanım azalabilir, kullanım azaldıkça da yeni hizmet kesintileri gerekçelendirilebilir.

Bu nedenle İsviçre Postası’nın giderek “kendi küçülmesini yöneten bir şirkete” dönüşme riski taşıdığı ileri sürülüyor.

“Küçülmek ile hizmeti bozmak aynı şey değil”

İsviçre Postası’nın mevcut yapısını hiçbir değişiklik yapmadan sürdürmesinin gerçekçi olmadığı da kabul ediliyor. Mektup hacminin düşmeye devam etmesi, bazı gişelerin kapanması ve kimi hizmetlerin ülkenin her noktasında bugünkü biçimiyle sunulamaması bekleniyor.

Ancak değerlendirmede, kontrollü küçülme ile hizmet kalitesinin aşındırılması arasında önemli bir fark bulunduğuna dikkat çekiliyor.

Tasarruf yapılacaksa yalnızca müşteriye sunulan hizmetlerden değil, kurumun genel merkezindeki ve idari yapısındaki maliyetlerden de başlanması gerektiği savunuluyor.

Köy dükkânlarındaki posta noktaları örnek gösterildi

İsviçre Postası’nın daha önce bazı bölgelerde uygulamaya koyduğu, posta gişelerinin yerel market ve köy dükkânlarıyla birleştirilmesi modeli ise olumlu bir örnek olarak gösteriliyor.

Başlangıçta eleştirilen bu uygulamanın birçok yerde benimsenmesinin nedeni, dijital bir çözüm olmasından ziyade vatandaşın günlük ihtiyacına pratik biçimde cevap vermesi.

Watson’daki değerlendirmede İsviçre Postası’na verilen temel mesaj ise şu noktada toplanıyor: Dijitalleşme kaçınılmaz olabilir ancak her hizmetin dijitale taşınabilmesi, müşterilerin mutlaka bunu istediği anlamına gelmiyor.

İsviçre Postası’nın geleceğini belirleyecek asıl soru da bu olacak: Kurum değişen iletişim alışkanlıklarına uyum sağlayarak mı küçülecek, yoksa hizmetleri azalttıkça müşterilerini daha hızlı kaybederek kendi gerilemesini mi hızlandıracak?