BERN- İsviçre Parlamentosu’nda görev yapan milletvekillerinin yan gelirlerine ilişkin şeffaflık düzeyi yeniden tartışma konusu oldu. Sivil toplum kuruluşu Lobbywatch tarafından yayımlanan 2025 Şeffaflık Raporu, parlamenterlerin büyük bir bölümünün ek gelirlerini kamuoyuna açıklamadığını ortaya koydu.

Rapora göre, İsviçre Parlamentosu üyelerinin yalnızca yüzde 27’si şirketler ve çeşitli kuruluşlardaki görevlerinden elde ettikleri tüm yan gelirleri eksiksiz şekilde beyan ediyor. Buna karşılık, parlamenterlerin yüzde 44’ü ise hiçbir yan gelirini açıklamıyor.

Lobbywatch, 2025 raporunda ilk kez “tam şeffaflık” ve “kısmi şeffaflık” ayrımı yaptı. Bu yeni yönteme göre, bazı milletvekilleri yalnızca belirli gelirlerini açıklarken, diğer kazançlarını beyan etmiyor. Kuruluş, bu durumun İsviçre siyasetinde gerçek anlamda şeffaflığın hâlâ azınlıkta olduğunu gösterdiğini belirtti.

En şeffaf parti Yeşiller, son sırada FDP

Rapora göre, en şeffaf siyasi parti Yeşiller oldu. Yeşiller Partisi’ne mensup milletvekillerinin yüzde 68’i tüm yan gelirlerini açıklıyor. Sosyal Demokrat Parti (SP) ise yüzde 51 ile ikinci sırada yer aldı. Lobbywatch, SP ve Yeşil Liberallerde şeffaflık oranının önceki yıllara kıyasla gerilediğine dikkat çekti.

SVP (İsviçre Halk Partisi) şeffaflık oranını artırırken, Merkez Parti (Die Mitte) ile benzer bir seviyeye ulaştı. Raporda en düşük şeffaflığa sahip parti olarak FDP öne çıktı. FDP’ye mensup milletvekillerinden hiçbiri tüm yan gelirlerini açıklamazken, yalnızca her üç milletvekilinden biri kısmi beyan yaptı.

Kadınlar daha şeffaf

Raporda dikkat çeken bir diğer bulgu ise cinsiyet farkı oldu. Kadın parlamenterlerin üçte biri, tüm yan gelirlerini açıklarken, bu oran erkek milletvekillerinde dörtte bire düştü.

Ayrıca Ulusal Meclis (Nationalrat) üyeleri, Eyaletler Meclisi’ne (Ständerat) kıyasla daha yüksek oranda kısmi şeffaflık gösterdi. Ancak her iki mecliste de tam şeffaflık oranlarının düşük olduğu vurgulandı.

Lobbywatch, raporun hazırlanması kapsamında 2025 yaz aylarında tüm parlamenterlerle iletişime geçildiğini ve gelir beyanlarının talep edildiğini açıkladı.