ANTALYA – Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’de, gelişmekte olan ülkelere sağlanacak mali destek ile petrol, doğal gaz ve kömürden çıkış için izlenecek yol haritası konferansın en önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor.

Sanayileşmiş ülkeler, 2024 yılında Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleştirilen iklim konferansında uluslararası iklim finansmanını 2035’e kadar yıllık en az 300 milyar dolara çıkarma taahhüdünde bulunmuştu.

Bu paranın, iklim değişikliğine tarihsel olarak daha az katkıda bulunmalarına rağmen sonuçlarından daha ağır etkilenen yoksul ülkelerde yenilenebilir enerji, iklim değişikliğine uyum ve afetlere karşı dayanıklılık projelerinde kullanılması planlanıyor.

İsviçre’den üç milyar dolar isteniyor

Tages-Anzeiger gazetesinin haberine göre İsviçre Federal Konseyi, ülkenin uluslararası iklim finansmanındaki uygun payını yıllık 450 ila 600 milyon dolar olarak hesaplıyor.

Resmî verilere göre İsviçre, 2024 yılında uluslararası iklim finansmanına yaklaşık 795 milyon İsviçre frangı katkıda bulundu. Federal hükûmet, mevcut yükümlülüklerin yerine getirildiği görüşünde.

Ancak çevre ve kalkınma kuruluşlarının oluşturduğu İsviçre İklim İttifakı bu hesaplamaya karşı çıkıyor. İttifak, İsviçre’nin ekonomik gücü ve tüketiminden kaynaklanan ancak ülke dışında oluşan karbon emisyonları da dikkate alındığında daha fazla ödeme yapması gerektiğini savunuyor.

İklim İttifakı, İsviçre’nin yıllık katkısının 2035’e kadar üç milyar dolara çıkarılmasını talep ediyor. Bu tutar, ülkenin son açıkladığı katkının üç katından fazlasına karşılık geliyor.

İttifak Eş Başkanı ve HEKS İklim Uzmanı Yvan Maillard Ardenti, İsviçre’nin iklim finansmanındaki adil payını karşılaması gerektiğini belirterek bu paranın mevcut kalkınma yardımlarından kesilmemesini, yeni kaynaklardan sağlanmasını istedi.

Nihai karar henüz verilmedi

Üç milyar dolarlık ödeme, İsviçre açısından henüz kesinleşmiş bir yükümlülük değil. Federal Konsey, ülkenin gelecekteki iklim finansmanı katkısına ilişkin kararını 2027 yılının sonuna kadar vermeyi planlıyor.

Federal hükûmet, kamu harcamalarını doğrudan artırmak yerine özel sektör yatırımlarını harekete geçirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda gelişmekte olan ülkelere çevre dostu teknolojiler ihraç eden İsviçreli şirketlere devlet garantileri veya sigorta desteği verilmesi değerlendiriliyor.

Farklı finansman seçeneklerinin uygulanmasına ilişkin raporun Haziran 2027’de yayımlanması bekleniyor.

1,5 derecelik sınır tehlikede

Birleşmiş Milletler Çevre Programının değerlendirmesine göre küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 dereceyle sınırlama hedefinin aşılması artık büyük ölçüde kaçınılmaz görünüyor.

Yenilenebilir enerji yatırımları dünya genelinde hız kazanmasına rağmen sera gazı emisyonları yeterince hızlı düşmüyor. Mevcut iklim politikalarıyla dünyanın iki derecenin üzerinde bir sıcaklık artışına doğru ilerlediği belirtiliyor.

İklim değişikliğinin sonuçları İsviçre’de de giderek daha fazla hissediliyor. 2026’nın aşırı sıcak ve kurak yazı, su kıtlığına, tarımsal sorunlara ve sıcaklığa bağlı ölümlerde artışa neden oldu.

İsviçre’nin 2030 hedefi risk altında

İsviçre, sera gazı emisyonlarını 1990 seviyesine kıyasla 2030’a kadar yüzde 50 azaltmayı taahhüt ediyor. Emisyonların 2035’e kadar en az yüzde 65 azaltılması ve 2050’de net sıfır seviyesine ulaşılması hedefleniyor.

Ancak mevcut önlemlerle 2030 hedefinin yakalanmasının zor olduğu değerlendiriliyor. Federal Konsey, yurt dışındaki emisyon azaltma projelerini finanse ederek elde edilen tasarrufları İsviçre’nin iklim hedeflerine dahil etmeyi planlıyor.

İklim İttifakı ise bu yöntemi eleştirerek ülkenin iklim hedeflerine öncelikle İsviçre sınırları içerisinde uygulanacak somut tedbirlerle ulaşmasını talep ediyor.

Fosil yakıtlardan çıkış için bağlayıcı takvim yok

Ülkeler, 2023 yılında Dubai’de düzenlenen iklim konferansında petrol, doğal gaz ve kömürden uzaklaşma sürecinin başlatılması konusunda anlaşmıştı. COP31’de bu kararın somut bir takvime dönüştürülmesi tartışılıyor.

İsviçre, fosil yakıtlardan çıkış için ulusal yol haritalarının hazırlanmasını desteklemesine rağmen henüz kendisi için bağlayıcı bir takvim açıklamadı.

İklim İttifakı, İsviçre’nin 2035’e kadar petrol ve doğal gaza bağımlılığına son vermesini ve bu hedefe ulaşmak için somut ara hedefler belirlemesini istiyor. Ayrıca İsviçre finans sektörünün fosil yakıt yatırımları konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi talep ediliyor.

COP31’de İsviçre’yi Federal Konsey Üyesi ve Çevre Bakanı Albert Rösti temsil ediyor. Konferans sonunda alınacak kararların İsviçre’nin iklim finansmanı, emisyon hedefleri ve fosil yakıtlardan çıkış politikasının geleceği açısından belirleyici olması bekleniyor.