ZÜRİH – “Pahalı, teknolojiye uzak ve değişime kapalı.” İş arayan 50 yaş üstü kişilerin işe alım süreçlerinde karşılaştığı önyargıların başında bu düşünceler geliyor. Özellikle yoğun başvuru alan şirketlerde adaylara ayrılan sürenin kısalması, yaşın en kolay eleme ölçütlerinden biri haline gelmesine yol açıyor.

Tages-Anzeiger gazetesinin haberine göre kariyer danışmanları bu durumu “genç işe alımcı önyargısı”, iş psikologları ise “bana benzer olma etkisi” olarak tanımlıyor. Buna göre işe alım uzmanları; yaş, yaşam tarzı ve düşünce biçimi bakımından kendilerine benzeyen adaylara bilinçsizce öncelik verebiliyor.

Genç işe alımcılar daha genç adayları tercih ediyor

Yaklaşık 200 insan kaynakları yöneticisinin katıldığı İngiliz araştırmasına göre, 25-30 yaş arasındaki yöneticilerin yalnızca dörtte biri 55 yaş üstü bir adayı işe almaya sıcak bakıyor. Bu oran, daha deneyimli insan kaynakları çalışanlarındaki oranın yarısından daha düşük.

Almanya’da 312 işe alım uzmanıyla yapılan başka bir araştırmada ise sektörde çalışanların üçte ikisinin kariyerlerinin ilk bölümünde olduğu, her dört kişiden birinin de 30 yaşın altında bulunduğu belirlendi.

Başvuru eğitmeni Corina Zingg, benzer bir tablonun İsviçre’de de görüldüğünü belirterek, “İnsan kaynakları çalışanlarının önemli bir bölümü genç. Onların gözünde 50 yaş üstündeki adaylar yaşlı görünebiliyor” dedi.

“Çok pahalı ve çağın gerisinde” önyargısı

50 yaş üstü kişilere iş başvurularında destek veren Carero platformunun yöneticilerinden Dalia Goldberger, genç yöneticilerin ilk işe alımlarında çoğu zaman kendileriyle kolay anlaşabilecekleri kişileri tercih ettiğini söyledi.

Goldberger’e göre deneyimli çalışanlara yönelik başlıca önyargılar; yüksek maaş beklentisi, teknolojik gelişmelere ayak uyduramama ve değişime karşı isteksizlik şeklinde sıralanıyor.

Bazı genç yöneticilerin kendilerinden daha deneyimli çalışanları işe alırken konumlarının tehdit edileceğinden endişe duyabileceğini belirten Goldberger, şirketlerin yalnızca yöneticilerle aynı fikirde olan değil, gerektiğinde itiraz edebilen çalışanlara da ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

İlk değerlendirmede eleniyorlar

İş gücü uzmanı Edgar Spieler, ilk seçimin ağırlıklı olarak genç çalışanlar tarafından yapılmasının deneyimli adaylar için dezavantaj oluşturduğunu belirtti. Başvuruları otomatik olarak sıralayan yazılımların da bu riski artırabileceği ifade ediliyor.

Böylece gerekli tecrübeye ve uzmanlığa sahip adaylar, ilgili bölüm yöneticileri özgeçmişlerini görmeden reddedilebiliyor.

İsviçre İnsan Kaynakları Derneği HR Swiss Başkanı Jessica Silberman Dunant ise sorumluluğun yalnızca genç işe alımcılara yüklenmesine karşı çıkıyor. Her insanın bazı önyargılara sahip olduğunu söyleyen Dunant, genç İK çalışanlarının deneyimlerinin az olmasının kötü eğitim aldıkları anlamına gelmediğini savunuyor.

Özgeçmişe bir dakikadan az zaman ayrılıyor

Başvuru sayısındaki artış da seçme sürecini olumsuz etkiliyor. Yapay zekâ araçlarıyla kısa sürede çok sayıda başvuru hazırlanabilmesi, bazı iş ilanlarına yüzlerce kişinin başvurmasına yol açıyor.

Indeed Almanya tarafından yapılan bir araştırmaya göre işe alım uzmanlarının üçte birinden fazlası, bir özgeçmişin ilk incelemesine bir dakikadan az zaman ayırıyor. Bu zaman baskısı altında adayların yetenek ve deneyimlerinden önce yaş gibi kolay sınıflandırılabilen özellikler öne çıkabiliyor.

241 bin ilandan yalnızca 1.950’si deneyimli çalışanlara açık

Carero tarafından geliştirilen bir tarama sistemi, İsviçre’de yayımlanan yaklaşık 241 bin iş ilanını 50 yaş üstü adaylara açıklık bakımından inceledi.

İlanlardan yalnızca 1.950’sinde deneyimli çalışanların başvurularının açıkça memnuniyetle karşılandığını gösteren ifadeler bulundu. Bu sayı toplam ilanların yaklaşık binde sekizine karşılık geliyor.

50 yaş üstü adayların özellikle sağlık sektörü ve inşaat yönetimi gibi nitelikli personel sıkıntısının yoğun olduğu alanlarda daha fazla fırsat bulabildiği belirtiliyor.

Yeni iş bulmaları ortalama 7,3 ay sürüyor

İsviçre’de çalışanların yaklaşık üçte biri 50 yaşın üzerinde bulunuyor. Buna rağmen bu yaş grubunda işini kaybedenlerin yeni bir iş bulması ortalama 7,3 ay sürüyor. Bu süre, 30 yaşın altındaki iş arayanların bekleme süresinin iki katından fazla.

Uzmanlar, deneyimli çalışanlara yönelik ayrımcılığın azaltılması için işe alım ekiplerinin farklı yaş gruplarından oluşturulmasını, özgeçmişlerin yalnızca yaş üzerinden değerlendirilmemesini ve şirketlerin bu konuda somut programlara bütçe ayırmasını istiyor.

İş dünyasının uzun süredir nitelikli personel sıkıntısından şikâyet ettiğine dikkat çeken uzmanlar, deneyimli çalışanların işe alım sürecinin dışında bırakılmasının İsviçre ekonomisi açısından önemli bir kayıp olduğu görüşünde.