BERN – İsviçre’de halkın onayıyla kabul edilen 13. AVS (Yaşlılık ve Ölüm Sigortası) emekli maaşının nasıl finanse edileceği konusundaki tartışmalar kritik aşamaya geldi. Parlamento önümüzdeki günlerde milyonlarca franklık ek maliyetin kim tarafından karşılanacağına karar vermeye hazırlanıyor.

Watson’un haberine göre, aylardır süren görüşmelerin ardından Ulusal Konsey ile Devletler Konseyi arasında hâlâ önemli görüş ayrılıkları bulunuyor. Tartışmanın merkezinde ise çalışanların maaşlarından yapılacak kesintiler ile Katma Değer Vergisi (KDV) artışı yer alıyor.

Çalışanlar ve işverenler daha fazla ödeyebilir

Devletler Konseyi’nin desteklediği modele göre çalışanların AVS primleri yüzde 0,3 artırılacak. Bu artış çalışanlar ve işverenler arasında paylaşılacak.

Hesaplamalara göre bu model kapsamında İsviçre’deki 5,3 milyondan fazla çalışan yılda toplam yaklaşık 1,5 milyar frank ek katkı sağlayacak. Bu da çalışan başına yıllık ortalama yaklaşık 280 franklık ilave maliyet anlamına geliyor.

Merkez Parti, Sosyal Demokrat Parti (SP) ve Yeşiller bu yöntemi destekliyor. Bu partiler, yüksek gelir elde edenlerin daha fazla katkı yapmasının sosyal açıdan daha adil olduğunu savunuyor.

KDV artışı da gündemde

Aynı modelde KDV’nin yüzde 0,4 oranında artırılması öngörülüyor. Böylece yaklaşık 1,5 milyar franklık ek gelir elde edilmesi hedefleniyor.

Uzmanların hesaplamalarına göre bu artış, ortalama bir aileye yılda yaklaşık 262 frank ek yük getirecek.

Alternatif model daha yüksek KDV öngörüyor

Ulusal Konsey’deki merkez sağ çoğunluk ise farklı bir finansman modeli istiyor. FDP, SVP ve GLP’nin desteklediği öneride çalışan primleri yerine KDV’nin yüzde 0,5 artırılması planlanıyor.

Bu durumda yıllık yaklaşık 1,74 milyar frank gelir elde edilmesi bekleniyor. Ortalama bir aile için maliyet ise yılda yaklaşık 327 frank olarak hesaplanıyor.

Bu modelin savunucuları, emeklilerin de tüketim yoluyla sisteme katkıda bulunacağını ve yükün yalnızca çalışanların üzerine bırakılmayacağını belirtiyor.

Emeklilik yaşı tartışması yeniden gündemde

SVP ve FDP ise sorunun yalnızca yeni vergiler ve katkılarla çözülemeyeceğini savunuyor. Bu partiler, uzun vadede AVS sisteminin sürdürülebilirliği için emeklilik yaşının yükseltilmesi gibi yapısal reformların kaçınılmaz olduğunu ifade ediyor.

Merkez sağ partiler ayrıca finansmanın belirli bir süreyle sınırlandırılmasını isterken, sol partiler ve Federal Hükümet kalıcı bir çözümden yana tavır alıyor.

AVS sistemi gelecekte açık verebilir

Federal Sosyal İşler Bakanı Elisabeth Baume-Schneider, AVS’nin kısa vadede güçlü görünmesine rağmen 2030 sonrasında yeniden mali baskı altına gireceğini belirtiyor.

Uzmanların projeksiyonlarına göre gerekli reformlar yapılmazsa AVS fonunda açıklar oluşmaya başlayacak ve sistemin mali rezervleri her yıl azalacak.

Bu nedenle Parlamento’nun önümüzdeki günlerde vereceği karar, yalnızca 13. emekli maaşının finansmanını değil, İsviçre’nin emeklilik sisteminin geleceğini de doğrudan etkileyecek.